Sabahattin Ali bu romanda bireyin ahlaki dağınıklığını, toplumun baskısını ve insanın kendine söylediği yalanları acımasız bir gerçeklikle yüzümüze vuruyor. Eser, en çok da sorumluluktan kaçan insanların kendilerini aklamak için icat ettikleri o meşhur mazereti hedef alıyor: “İçimizdeki şeytan.”
Roman, akrabasının yanına İstanbul’a üniversite okumaya giden Macide’nin babasının ölümü sonucunda akrabalarının evini terk edip sevgilisi Ömer’in yanına taşınmasıyla şekilleniyor. Aynı evde yaşayan ikilinin arasındaki bir takım anlaşmazlıkların kaçınılmaz ayrılığı ile sonlanıyor.
Karakterleri tanımlamak gerekirse:
Ömer: Bahane Üretmenin İnsana Dönüşmüş Hali
Ömer, romanın en sorunlu karakteri. Daha doğrusu karakteri oturmamış bir kahraman. Kendisini hiçbir zaman net bir şekilde tanımlayamayışını, her yanlış davranışının üstünü “içimdeki şeytan” diyerek örtmeye çalışıyor. Ahlaki duruşu yok, tutarlılığı yok. Bir gün duyarlı, ertesi gün sorumsuz ve umursamaz. Hafız’ı tehdit ederek para alması zaten karakterinin ne kadar kaygan bir zeminde durduğunu gösteren en çarpıcı sahne.
Ömer’in trajedisi şu:
Kendini değiştirmek yerine, değişemediği için sorunlardan kaçmasıdır.
Macide: Güçlü olması gerekirken acizliğin kitabını yazan biri
Macide, okurda sürekli “Ayağa kalk artık!” hissi uyandırıyor. Üniversite okuyan, kültürel birikimi olan bir kadının, iki erkeğin himayesi arasında sıkışmayı kabullenmesi romanın en zayıf halkası. Ömer’den kaçıp Bedri’ye sığınması; bağımsızlık yerine güvenlik arayışıyla hareket ettiğini gösteriyor.
Sabahattin Ali burada bir gerçeği yansıtmak istiyor olabilir ama sonuç yine de değişmiyor:
Macide, potansiyeli olmasına rağmen bağımsız bir kadın figürü olamıyor.
Bedri: Romanın Vicdanı
Bedri, romandaki tek ayakta duran, tutarlı ve vicdani karakter. Macide’nin karşısındaki en güvenilir figür o. Ama Macide’nin kaderi, güçlü bir kadın olmayı değil, güçlü bir erkeğin yanına sığınmayı seçmek olunca Bedri de bu döngünün bir parçasına dönüşüyor.
Romandaki En Kritik Dönüm Noktası
Hafız’dan zorla para alma sahnesi ve ardından Ömer’in değişmeyi kabullenemeyip Macide’yi adeta devretmesi romanın kırılma anı. Bu sahne, Ömer’in ahlaki çöküşünü ve Macide’nin pasifliğini en çıplak hâliyle gösteriyor.
Romanın Söylemek İstediği En Net Şey
Sabahattin Ali, insanın kendi zaaflarıyla yüzleşmek yerine, soyut bir “şeytanı” suçladığı sürece hiçbir değişimin mümkün olmayacağını söylüyor.
Bu romanda asıl kötülük şeytan değil; kişinin kendine yalan söyleme cesaretsizliği.
·
116 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.