·224 syf.····Okunma: 27 Kasım 2025 16:54 Şiddet üzerine etkileyici ve düşündürücü bir ilk roman “Yokluğu Yeğdir”. 1980-90’lı yıllarda Bask Özerk Bölgesi’nde yaşayan, dört çocuklu bir ailenin hikayesini ailenin en küçük ferdinden dinliyoruz. Dört yaşında bir kız çocuğuyken başlıyor anlatıcımız hikayeye; o zaman dünyayı nasıl görüyor yaşananların ne kadarını anlayabiliyor nasıl anlamlandırabiliyorsa öyle anlatıyor. Anlatıcımız büyürken biz de farklı kesitlerden hikayenin bütününe ulaşıyoruz yavaş yavaş.
Eviyle de çocuklarıyla da pek alakası olmayan, eve uğradığı sınırlı vakitlerde de hem eşine hem çocuklarına fiziksel şiddet uygulayan bir baba ve kendini çeşitli sebeplerle bu adamla kalmaya mecbur hisseden ve alkolü bir kaçış olarak gören bir anneyle büyüyen dört çocuğun hikayesi kitap. Çocukların her biri aileden kaçmak için farklı bir sığınak buluyor kendine. Bir yandan da Bask’taki ayrılıkçı hareketin, ETA’nın eylemlerinin en yoğun olduğu dönemden nasibini alıyor ailenin fertleri diğer herkes gibi. (Bu konuda okumak isteyenlere Fernando Aramburu’nun “Anayurt” romanını hararetle öneririm, konudan bağımsız da harika bir kitaptır.)
Sadece ev içi şiddet değil yazarın irdelediği; toplumsal, siyasal ve cinsel şiddeti, bunların birbirini nasıl beslediğini ve en sonunda nasıl kısır döngüye girildiğini çok güzel gösteriyor Portela. Ailenin insanın kaderini büyük ölçüde tayin ettiğini de bir kez daha gördüm ve düşündüm okurken: anne babanın davranışları çocuğun hayatını nasıl şekillendiriyor; hem çok doğal hem de inanılmaz ve kötü senaryoda korkunç. Herkesin şiddet için kendince mazeretleri olabileceğinin de altını çiziyor yazar romanın sonunda farklı karakterlerin gözünden bakmaya çalışarak, ama bu -elbette şiddeti aklamadığı gibi- şiddete maruz kalmanın hayatı indirgediği olasılıkları ne yazık ki değiştirmiyor.
Beni düşündüren ve hüzünlendiren bir kitap oldu. Yaşı büyüyen anlatıcıyla beraber dilin, anlatımın olgunlaşması da hoşuma gitti, çoğu kitabın aksine çocuk anlatıcı yaşıyla gayet uyumlu bir dille konuşturulmuş. Sel, yazarın bir kitabını daha yayımlayacakmış, okuyacağım onu da.