Milli Kimlik ve Sovyetizm1000Kitap
(Kitapla ilgili özet bilgi içerir)
Aytmatov'un tek oturuşta okunabilecek kadar kısa bu öyküsünü iki yönden değerlendirmek istiyorum. İlki Kırgızistan milli kimliğinin Sovyet etkisi ile yitimi. Asya ülkeleri uzun yıllar boyunca Sovyet sisteminin hem asker hem de tahıl kaynağı oldu. Bu yıllarda o kadar çok dejenerasyon politikası uygulandı ki, Ruslar ile aynı milletten olmamalarına karşın, Kırgızistan ve diğer Orta Asya ülkeleri, Rusya'nın kaderini kendi milli davaları olarak bellediler. Aytmatov'un pek çok eserinde de bu durumu açıkça görmek mümkün. Öyle ki Rusya'nın Almanya sınırındaki savaş cephesinde, binlerce Kırgız hayatını feda etti. Topraklarından binlerce kilometre uzakta, kendileri ile en küçük bir irtibatı olmayan bir ülke ile sırf Rusya'nın çıkarları için hem de milli dava olarak savaştılar. Geride kalan kadınlar ve çocuklar Sovyet ordusunu beslemek için yoksulluk çektiler ve yıllarca kolhozlarda en çetin şartlarda çalıştılar. Yakın tarihte böyle bir milli kimlik yitimi, belki de daha net bir şekilde görülemez. Bu yüzden kitaptan çıkarılacak en net mesajın, milli kimliğini koruyamayan ulusların, diğer devletlerin emellerine oyuncak olmasının kaçınılmaz olduğu söylenebilir. Öyle ki bugün bile pek çok ulus "milli" görünümle, gayrimilli hedefler doğrultusunda örtülü ya da açıktan idare ediliyor.
İkinci olarak İsmail'in askerden kaçmadaki motivasyonu değerlendirmek istiyorum. Kendisini ilgilendirmeyen bir savaşta ölmek istememesi son derece doğal. Saklanması, yakalanmamak için gizli hareket etmesi de öyle. Son sayfalara kadar İsmail'e hak vererek geldim. Ancak yoksul komşunun ineğini, kendini doyurmak için çaldığı zaman her şey tersine döndü. Eşinin yani Seyde'nin bu durumu öğrenince tepki göstermesi ve İsmail'in ona verdiği yanıtlar, İsmail'in benmerkezci karakterini bir anda ortaya çıkarıyor. Aslında bu biraz da Aytmatov'un eserlerinin genel yapısı diyebilirim. Kırgızistan milli yazarı kabul edilse de Kırgız milleti ile alakası olmayan ülkelerde savaşmayanlar ya da karşı çıkanlar, onun kitaplarında hep olumsuz niteliklerle resmedilir.
Kitap dil olarak gayet sade ve akıcı. Herkese iyi okumalar diliyorum...
·
437 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.