Mucitten Tirana Fatih Robur
Bilim kurgunun büyük üstadı Jules Verne’nin, günümüz teknolojisine yön veren iki kitabını arka arkaya okudum. Kitaplarda Marvel filmlerindeki anti kahramanların kullandığı araçlara taş çıkartan icatlarla yapılan yolculuklara hayran kaldım. Kaptan Nemo'dan sonraki kahramanım artık Fatih Robur.
"Fatih Robur" dönemin balon teknolojisine meydan okuyan ağır bir hava taşıtı icat eden bir mühendisin teknolojiye dair iyimser bakış açısını sunarken; "Dünyanın Hakimi" aynı mucidin dünyaya hükmetme arzusuyla bir tirana dönüşümünü vurgular. Aslında yazımları arasında 18 yıl bulunan bu iki kitap arasındaki bariz fark, yazarın teknolojiye ve insan doğasına bakışının yıllar içinde nasıl evrildiğini gösterir. Yazarın sağlığı bozulduktan sonra, teknolojiye olan iyimser bakışının yerini karamsarlığa ve endişeye bıraktığı görülmektedir.
Jules Verne’in bu iki eseri, sadece hayal gücünün ürünü değil; aynı zamanda mühendislik prensiplerine dayalı teknolojik kehanetler içerir. Fatih Robur’da, günümüz helikopterlerinin ve belki de droneların bazı özelliklerini taşıyan bir hava aracı vardır. Kaynağı belirsiz, neredeyse sınırsız bir elektrik enerjisiyle hareket eder. Günümüz karbon fiber ve kompozit malzemelerine benzer şekilde, kâğıt hamurundan imal edilmiştir. Dünyanın Hakimi’nde ise hem karada, hem havada, hem su üstünde hem de su altında ilerleyebilen bir araç karşımıza çıkar. Günümüzde askeri amaçlı amfibik araçlar ya da uçan araç denemeleri yapılsa bile, bu dört ortamda da mükemmel çalışan bir araç üretmek hâlâ çok zor ve verimsizdir.
Günümüzde teknoloji geliştiricilerini en çok meşgul eden soru burada da karşımıza çıkar:
“Yapabildiğimiz her şeyi yapmalı mıyız?”
Teknoloji hızla ilerliyor; ancak etik, hukuk ve yönetişim çoğu zaman bu hızın gerisinde kalıyor. Jules Verne’in 19. yüzyılda sezdiği tehlike, bugün daha görünür hâlde:
Teknoloji insanı güçlendirdiği kadar, onu denetleme ve yönlendirme aracına da dönüşebiliyor. Robur gibi vizyoner bir mucit, güçten zehirlenerek insanlığa tepeden bakan, kendini yasalardan ve uluslardan üstün gören bir megalomana dönüşebiliyor. Hatta kendini “Dünyanın Hakimi” ilan edebiliyor. Nietzsche’nin “Üstinsan” kavramı gibi bir konumda kendini konumlandırabiliyor.
Jules Verne sadece hayal gücünü kullanan bir bilim kurgu yazarı değildi. Onun asıl gücü öngörüleriydi. Bugünün liderlerinin, girişimcilerinin ve teknoloji üreticilerinin düşünmesi gereken asıl mesele şudur:
"Geleceği mi inşa ediyoruz, yoksa yalnızca daha güçlü araçlar mı üretiyoruz?"
·
13 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.