Merakla Tiksinmek Arasında
Koku okurken kendimi tuhaf bir ikilem içinde buldum. Ana karakterden açıkça iğrendim. Onun dünyaya gelişi, çocukluğu, insanlarla kurduğu ilişki biçimi… Hepsi rahatsız ediciydi. Yeryüzünde olmaması gereken, empati kurmakta zorlandığım, neredeyse tamamen bir sosyopat izlenimi bırakan bir karakterle karşı karşıyaydım. Buna rağmen kitabı elimden bırakamadım. Çünkü bütün bu tiksinti hissinin yanında çok güçlü bir merak da vardı: Bu hikâye nasıl bitecek?
Roman boyunca beni asıl sarsan şey, karakterin kötülüğünün süslenmemesi oldu. Onu “anlaşılır” ya da “haklı” kılmaya çalışan bir anlatım yok. Aksine, rahatsızlık hissi sürekli canlı tutuluyor. Yine de bazı sahnelerde istemeden bir acıma duygusu ortaya çıkıyor. Özellikle pazardaki doğum sahnesi ve yetimhanede geçen bölümler, karakterin dünyaya zaten en baştan kırık bir yerden geldiğini düşündürüyor.
Bu noktada romanın en güçlü tarafının çelişki yarattığını düşünüyorum. Bir yanda doğum şekli ve yetimhane koşulları insanın içinde bir acıma hissi uyandırıyor; diğer yanda karakterin büyüdükçe aldığı hâl bu hissi neredeyse utanca dönüştürüyor. Acımak istiyorsun ama acıyamıyorsun. Çünkü onun kötülüğü masumiyetle açıklanabilecek bir noktayı çoktan aşmış.
Kitabı okurken içimde sürekli bir mide bulantısı hissi vardı. Bu, anlatımın gücünden kaynaklanan bir rahatsızlık. Kötülüğün estetikleştirildiği bir roman değil Koku. Aksine, çirkinliğiyle yüzleştiriyor. Okuru rahatlatmıyor, ahlaki bir çıkış yolu da sunmuyor. Belki de bu yüzden etkisi bu kadar güçlü.
Sonunda ne olacağını bilmek istemem, karakterle kurduğum bir bağdan değil; bu kadar karanlık bir hikâyenin nereye varacağını görme isteğinden kaynaklanıyordu. Bitirdiğimde içimde bir tatmin değil, daha çok bir huzursuzluk kaldı. Ama bu huzursuzluk, kitabın amacına ulaştığını düşündürdü bana.
Koku, benim için iyi hissettiren bir okuma olmadı. Ama tam da bu yüzden akılda kaldı. Bazı kitaplar okuru rahatlatmaz; aksine rahatsız eder, tiksindirir, hatta mide bulandırır. Koku da tam olarak böyle bir kitap. Ve belki de onu güçlü kılan şey, okurdan bunu esirgememesi.
·
28 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.