Yamalı KaderEdebiyat
Luan Starova’nın babasının anılarını anlattığı Babamın Kitapları, hem Osmanlı’ya hem Balkanlar’a hem de Cumhuriyet tarihine bakış açımda yeni ufuklar açtı. Yazarın babasının intibalarından ve fikirlerinden yola çıkarak Balkanlar hakkında anlattıkları gerçekten dikkate değer ve meseleye öteki yüzünden bakmayı sağlayacak derinliktedir. Bir yanıyla da Osmanlı ve hemen sonrası Balkan coğrafyasının sosyal tarihidir adeta.
Starova’nın ailesinin hikâyesi çok dinli, çok dilli, çok kültürlü, gerçekte iki dünya arasında kalmış Balkanlar’ın hikâyesidir. Bu hikâye aynı zamanda Balkan halklarıyla kesişen kaderimizin, ortak geçmişimizin kırılma noktasının da bir anlatısıdır. Zira Starova’nın babası anne tarafından Türk, baba tarafından ise Arnavut’tur. 1920’lerde üniversite eğitimi için İstanbul’a gelmiş, burada anne tarafından akraba oldukları Fethi Okyar’ın ailesinin yanında kalmıştır. Dolayısıyla imparatorluğun dağılışını ve yeni Türkiye’ye giden süreci çok yakından gözlemleme imkânı elde etmiştir. Bir müddet İstanbul’da kalmak ve kendi Balkanlar’ına dönmek arasında derin bir ikilem yaşasa da kendi doğduğu topraklara geri dönmüştür. Daha rahat bir hayat yaşayacağına neredeyse emin olduğu, hep özlemini çektiği İstanbul’a ise bir daha hiç dön(e)memiştir.
Starova’nın ailesinin öyküsünü okurken aslında bütün Balkan halklarının kaderini okur gibi oldum. Babaannenin Türk oluşu, ailenin Arnavutluk’ta başlayan hikâyesinin Makedonya’da devam etmesi ancak Balkanlı kaderi ile izah edilebilir, zannediyorum. Starova, anıları naklederken bölgenin imparatorluk, faşizm, komünizm geçmişlerine de sık sık değinmiştir. Özellikle Osmanlı’nın dağılışına ve yeni Türkiye'ye giden sürece genişçe yer ayırır. Çünkü baba, hayatını Osmanlı belgelerine adamış bir arşivcidir. Bu belgeleri okurken hep Balkanlar’ın kaderi; imparatorluğun Balkan halkları üzerinde etkisi, dağılışı ve Türkiye’nin kuruluşu hakkında derin tefekkürlere dalmıştır:
Bize gelince, Osmanlı döneminin eski sorunlarından, aramızda sürekli bir dargınlığı devam ettiren her türlü entrikadan, uzlaşmadan kurtulmayı başarmadan, kısacası içimizde "yeniçeri" olarak kalmış her şeyden arınmadan önce, pek çok zaman geçmesi gerekecekti. Bu yüzden, halkının "yamalı kaderini" ve diğer Balkan halklarının "yamalı kaderini" düşündüğünde babamın kaygılanmaması mümkün değildi.”
Bugünden bakıldığında babanın Osmanlı geçmişi hakkında yer yer yanlış veya eksik istidlallerde bulunduğunu söylemek mümkünse de şu cümleler üzerinde düşünmemiz gereken bir soru olarak karşımızda duracaktır: “...Osmanlı'nın can çekişmesi, şüphesiz daha uzun yıllar devam edecekken, Sultanların İmparatorluğu'nda Türklerle birlikte yaşayan biz ötekiler ne olacaktık?”
·
62 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.