Zamanın Tersine Akan Yalnızlığı
F. Scott Fitzgerald’ın Benjamin Button’un Tuhaf Hikâyesi, ilk bakışta sıra dışı bir fikir üzerine kurulmuş gibi görünür: İnsan yaşlanmaya doğumdan değil, ölümden başlar. Ancak metin ilerledikçe okur anlar ki bu “tuhaflık” bir oyun değil; insanın zamana, topluma ve kaçınılmaz olarak yalnızlığa mahkûm oluşunun alegorisidir.
Benjamin Button’un trajedisi ters yaşlanması değildir. Asıl trajedi, hiçbir yaşa ait olamamasıdır. Yaşlı bir bedenle çocukluğa, çocuk bir zihinle yetişkinliğe sürüklenir. Toplum onu her aşamada “zamansız” bulur. Fitzgerald burada yaşın biyolojik değil, toplumsal bir sözleşme olduğunu gösterir. Yaş; davranış, beklenti ve kabullerin paketidir. Benjamin bu paketin hiçbirine sığmaz.
Öykü, bireysel acıyı melodramla değil, ironinin soğuk yüzüyle anlatır. Fitzgerald, Benjamin’in yaşadıklarını büyük trajik patlamalarla değil; sessiz dışlanmalar, küçük kırılmalar ve giderek artan yabancılaşmalarla örer. Bu anlatım, okurun karaktere acımasından çok kendi hayatını sorgulamasına neden olur: Zamanı “doğru” yaşamak bile gerçekten bizi korur mu?
Benjamin’in ilişkileri —özellikle aşk— zamana yenik düşer. Aynı insana farklı yönlerden yaklaşan iki zaman çizgisi hiçbir noktada uzun süre örtüşmez. Bu durum, aşkın bile eşzamanlılığa muhtaç olduğunu gösterir. Sevgi tek başına yetmez; birlikte aynı anda yaşlanmak gerekir.
Fitzgerald, modern insanın en büyük korkularından birini sessizce açığa çıkarır: Geri kalmak değil, aynı anda gidememek. Benjamin ne geridedir ne ileride; sadece yanlıştır. Yanlış zamanda doğmuş, yanlış hızda yaşamak zorunda kalmıştır.
Öykünün sonunda Benjamin’in hafızasının silinmesi, ironik bir kurtuluş gibidir. Artık ne zamana ne de acıya tutunabilecek bir bilinç kalmıştır. Bu, okuru rahatlatmaz; aksine şu soruyla baş başa bırakır:
"Hatırlamak mı daha ağırdır, yoksa unutmak mı?"
Benjamin Button’un Tuhaf Hikâyesi, zamana dair bir fantezi değil; insanın uyum sağlama zorunluluğuna karşı yazılmış sessiz bir ağıttır. Okur, kitabı bitirdiğinde Benjamin’i değil, kendi hayatındaki zamansızlıkları düşünür. Ve belki de asıl tuhaf olanın, zamanı doğru sırayla yaşadığımızı sanmamız olduğunu fark eder.
Benjamin Button'ın Tuhaf HikayesiF. Scott Fitzgerald · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202027,9bin okunma
·
57 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.