Ursula K. Le Guin’in Rüyanın Öte Yakası romanı, beni fikir düzeyinde çok etkileyen ama bitirdiğimde zihnimde bazı soru işaretleri bırakan kitaplardan biri oldu. Genel olarak beğendim; özellikle konusu son derece özgün, rahatsız edici ve düşündürücü. Ancak hikâyenin finali konusunda, “Acaba biraz fazla mı kısa kesildi?” sorusu hâlâ aklımda.
Roman, George Orr adlı sıradan bir adamın etkili rüyalar görmesi üzerine kurulu. George’un rüyaları, uyandığında gerçekliği değiştiriyor; dünyanın rüyasında gördüğü hâle dönüşmesine neden oluyor. George bu durumdan çok rahatsız, hatta ondan korkuyor ve böyle bir güce sahip olmayı istemiyor. Ancak terapisti Dr. Haber, bu yeteneği fark ettiğinde onu, tabii Dr. Haber standartlarında daha iyi bir dünya yaratmak için kullanıyor. İşler tam da burada kontrolden çıkıyor ve iyi niyetle yapılan her müdahale, dünyayı daha adil değil, daha tuhaf ve daha sorunlu bir hâle sokuyor.
Le Guin’in beni en çok etkileyen yanı, bu olağanüstü fikri büyük olaylarla değil, son derece sakin ve ölçülü bir anlatımla ele alması. Roman bağırmıyor, gösteriş yapmıyor; aksine sessizce ilerliyor. Ama bu sessizlik içinde, insanın, dünyayı düzeltme hakkı olabilir mi ya da gerçeklik, akılla şekillendirilmeli mi gibi konular sorgulanıyor.
Benim kitabı beğenmemin temel nedeni, Le Guin’in gücü elinde tutan aklı son derece temkinli bir yerden sorgulaması. Dr. Haber’in temsil ettiği şey, bana göre klasik bir ilerleme saplantısı. Her şey kontrol altına alınabilir, her sorun teknik bir çözüme indirgenebilir sanısı. George ise pasif, hatta silik gibi görünen ama aslında müdahale etmemenin etik ağırlığını taşıyan bir karakter. Bu karşıtlık romanın asıl omurgasını oluşturuyor.
Ancak hikâyenin sonuna geldiğimde bir duraksama yaşadım. Final kesinlikle anlamsız ya da zayıf değil; ama sanki Le Guin, bilinçli olarak frene çok erken basmış gibi hissettirdi. O kadar güçlü felsefi ve etik bir gerilim kurulmuşken, son sayfalar biraz hızlı geçilmiş izlenimi bıraktı bende. Belki de yazar, okuru daha fazla açıklamayla yönlendirmek istemedi; belki belirsizliği özellikle korudu. Ama yine de insan, o dünyanın ve karakterlerin biraz daha nefes almasını bekliyor doğrusu.
Sonuç olarak Rüyanın Öte Yakası, fikriyle çok güçlü, tematik olarak son derece derin bir roman. Beğendim; çünkü bana bilimkurgunun yalnızca teknoloji değil, etik ve sorumluluk meselesi olduğunu bir kez daha hatırlattı. Finaliyle ilgili kuşkularım olsa da, belki de bu kuşku kitabın bir parçası: Her şeyi kesin çizgilerle bitirmemek, ideal bir son sunmamak. Le Guin’in dünyasında kesin çözümlerden çok, dikkatle sorulmuş sorular var. Ve sanırım bu da romanın gerçek gücünü oluşturuyor.
·
24 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.