Pierre Loti’yi pek çoğumuz Aziyade romanı ile tanırız. Edebî kimliğinin yanısıra kişisel olarak da yakından tanımak istediğim için mektuplarını okumak istedim ve bu kitaba başladım.
Aslında kitap iki ayrı kitaptan oluşuyor ve bunlara başlamadan önce Pierre Loti’yi tanıtan, onunla ilgili eleştirilere cevaplar veren, Meşrutiyet dönemi aydınlarının onunla ilgili yazılarına yer veren ve Batı’da şeytanlaştırıldığımız zamanlarda tüm tehditlere rağmen nasıl Türk’ü savunduğunu gözler önüne seren bir bölüm var ki en az kitaplar kadar etkileyici.
Birinci kitap Pierre Loti’nin çeşitli vesilelerle kaleme aldığı, bazen dostlarına yazdığı bazen de kendisine gelen sorulara cevaplar verdiği mektuplardan oluşuyor ve Fransız bir aydının propagandanın tesirinde kalan Batılılara Türk’ün hakikatini anlatma çabasını gösteriyor.
Bu bölüm Abdullah Niyazi tarafından Osmanlı Türkçesine kazandırılan ve “Can Çekişen Türkiye” adıyla yayımlanan mektupların bugünkü harflere aktarılmış hali.
İkinci kitap ise “Türkler ve Ermeniler”. Bu kitapta da Loti hümanist kimliğinden ödün vermeden yine Türkleri savunmaya devam etmiş, Fransa’yı ve Batıyı eleştirmiş ve meselenin hakikatini izaha çalışmıştır.
Bu bölümün çok daha tafsilatlı olmasını isterdim fakat zaten kısa olan bu kitap bir de sansür sebebiyle iyice kısalmış. Tam on yedi satırını, daima ifade özgürlüğünün yılmaz savunucusu olan! Paris’in sansürü sebebiyle okuyamıyoruz.
Yine de hem Pierre Loti’yi ve Türk dostluğunu anlamak isteyen, hem de Türk halkının o dönemde Pierre Loti’ye bakışını, Osmanlı-Cumhuriyet fark etmeksizin nasıl vefa gösterildiğini merak edenlere kıymetli bir kaynak olduğu için tavsiye ederim.
17 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.