Doğduğum Yıl -Doğduğum Yer
Altan Öymen’in “01 Adana – 80’li Yıllarda Adana” kitabı sadece bir şehir anlatısı değil; 12 Eylül sonrası Türkiye’nin ruh hâlini, yasakların arasından kendine yol bulmaya çalışan bir gazetecilik zekâsını ve Adana gibi güçlü karaktere sahip bir şehrin canlı portresini bir araya getiren özel bir çalışma.
Kitabın çıkış noktası bile başlı başına anlamlı. 12 Eylül sonrasında getirilen siyasi yasaklar nedeniyle Öymen’in ülkenin siyasetinden bahsetmesi yasaklanıyor; ama o bu yasağın etrafından dolaşarak bir başka kapı açıyor: “İl röportajları.” Böylece siyaset konuşmadan aslında toplumu, ekonomiyi, sınıfsal yapıyı, kültürü ve hayatın gerçek ritmini şehirler üzerinden anlatmaya başlıyor. Bu açıdan kitap yalnızca Adana’yı değil, dönemin Türkiye’sini de anlatıyor.
Adana’nın seçilmiş olması tesadüf değil. 1980’ler Adanası; pamuğu, sanayisi, sıcağı, kebabı, göçü, sert ama sahici insanları, gece hayatı ve üretim gücüyle Türkiye’nin nabzının attığı yerlerden biri. Altan Öymen şehri yalnızca gezmiyor; dinliyor, kokluyor, insanlarla konuşuyor, notlar alıyor ve ortaya bugün bile yaşayan bir şehir panoraması çıkıyor. Tan Oral’ın çizgileri ise bu anlatıyı sadece tamamlamıyor, neredeyse fotoğraf gibi hafızaya kazıyor. O yılların gazetecilik koşulları düşünülünce, bu çizimler kitabı görsel olarak da ayrı bir bellek mekânına çeviriyor.
Bu kitabı benim için özel kılan taraf ise daha kişisel. Adanalı olan ve 1981 doğumlu biri olarak – yani kitabın anlattığı şehrin tam da o dönemindeki atmosferle aynı yıla ait bir hayatın sahibi olarak – bu metni okumak, sadece bir şehir kitabı okumak değil; sanki çocukluğumun, aile hikâyelerimin, kulaktan dolma anıların ve Adana’ya dair içimde taşıdığım aidiyet duygusunun köklerine bakmak gibiydi. Bugün bildiğimiz Adana’nın geçmişteki hâliyle yüzleşmek, “nasıl bir yerden geldik?” sorusuna sahici bir cevap bulmak gibi.
Kısacası “01 Adana”, nostaljik bir şehir güzellemesi değil; sıcaklığıyla, gerçekliğiyle, sorunlarıyla, üretimiyle, insanıyla yaşayan bir şehrin canlı röntgeni. Hem gazetecilik tarihi açısından değerli, hem Türkiye’nin yakın dönem hafızasına katkı sağlayan bir belge, hem de Adana ile bağı olan herkes için duygusal bir yolculuk.
Okurken bazen gülümsedim, bazen düşündüm, bazen de “iyi ki bu şehirde doğmuşum” dedim. Tam da bu yüzden belli ki kalbime biraz daha yakın bir kitap oldu.
·
18 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.