Kumarbaz İnceleme
Dostoyevski’den Kumarbaz okumak benim için keyifli bir okuma deneyimiydi. Kitabı sadece şu yönü ile ele almak istiyorum diyemiyorum çünkü bana göre bağımlılık, tutku, kendini yıkıma sürükleme ve aşk gibi pek çok temayı incelikle aktarıyordu biz okura. Yine de beni en çok etkileyen Aleksey’in çok zeki ve etrafında olan biteni çok iyi analiz edebilen bir kişi olmasına rağmen kendini bile isteye yıkıma sürükleyişi oldu. Bende tüm bunlardan yola çıkarak bir inceleme yazacağım.
Kumarbazın klasikleşen yazılış hikayesi aslında bize ne okuyacağımız hakkında önden bir fikir sunuyor. Bu hikayeden kısaca bahsedelim: Dostoyevski, kumar borçlarından dolayı yazdığı ve yazacağını bütün kitaplarının telif hakkını kaybetmek üzeredir çünkü yayıncısına borçludur. Bir ayda yeni bir kitap yazması karşılığında borçlarından kurtulacaktır. Bunun üzerine de Kumarbaz doğar. Dostoyevski daha önceleri de bir kumarbaz öyküsü yazma fikrine sahiptir. Bu bir aylık süreci de aklındaki bu kitabı yazmanın zamanı olarak görür ve böylece kitabını yazar. Hızlı yazı ustası olarak anlaştığı Anna ile de sonrasında evlenir.
Magazinsel tüm bu bilgilerden sonra şunu diyebiliriz bana kalırsa; bir kumarbazın psikolojisini ve ruh halini elbette bir kumarbazdan daha iyi kimse tarif edemezdi. Bu yönüyle eserin yarı otobiyografik bir eser olduğunu da söyleyebiliriz. Bu durum da hikayeyi daha gerçek ve daha tanıdık yapıyor.
Kumarbaz, insanların tutkuları uğruna neler yapabileceğini, gözünü ne kadar karartabileceğini bize çok güzel aktarıyor. Ayrıca tutkuların esiri olma hissini okurken iliklerimize kadar hissediyoruz. Kumar kazandıkça daha fazla kazanma isteği, kaybettikçe de kaybettiklerini telafi etme güdüsüyle insanın iradesini ele geçiren bir oyun. Bu yönüyle insanı tamamen ele geçirdiğinden Dostoyevski kumarı bir oyun değil varoluş biçimi olarak aktarıyor bizlere.
Kitaba genel bir bakışla baktığımızda ekonomik çatışmaları çok net görüyoruz. Karakterlerimizin hemen hemen hepsinin birbiri ile maddi bir ilişkisi var. Ve bundan doğan gerilimi hemen hissediyoruz. Para güç demek bunun en iyi örneğini de Matmazel Blanche ve General’in ilişkisinde görüyoruz. Generalin parası, ona kalacak miras ve toplumdaki saygın konumu sayesinde Matmazel onunla nişanlanıyor. Nitekim para kimde çoksa onun sözü geçiyor böyle bir atmosferde de karakterlerimizin yolu elbette kumarhanelere düşüyor. Ana karakterimiz Aleksey, Generalin çocuklarının özel öğretmeni olması sebebiyle onun mahiyetinde ve Generalin üvey kızı Polina’ya son derece tutku ile bağlı. Zaten Aleksey ilk kumar oynama deneyimini de Polina adına oynayarak kazanıyor. Ve bu içinde bir şeylerin uyanmasına sebep oluyor. Kendi adına oynamadan önce epey bir gözlem yapıyor ve bizde kendi adına kumar oynayana kadar onun Polina için aşkının derinliğini görüyoruz. Aleksey bu karmaşık ilişkiyi bir sahip köle ilişkisine benzetiyor. Gelip görün ki kumar masasına kendi adına oturup o tutkuyu tattıktan sonra Polina’ya olan aşkı ikinci plana düşüyor. Kumarda kazanmayı en çok Polina ile birlikte olabilmek için isterken kazandıktan sonra Polina hasta olduğunda dahi onu öylece bırakıp yeniden kumar oynamaya gidiyor. Bu noktadan sonra Aleksey bir kadına değil rulete aşık bir adam oluyor ve her şeyiyle rulete daha sıkı bağlanıyor. Burada her ne kadar ona kızsak da içten içe onu biraz da anlıyoruz.
Bir tek Aleksey değil elbette, büyükanne de Generale ziyarete geldiği zaman kumar masasının cazibesine kapılıyor ve elinde avcunda ne varsa kumar masasında kaybediyor. Bu durumdan en çok etkilenen ise General oluyor pek tabii ki. Çünkü ona kalacak olan mirasın büyükannenin elinde kumar masasında eriyişini izlemek adeta eziyet oluyor ona. O bu eziyeti izlerken aynı zamanda Fransız da ona verdiği borcu ödemesi için generalin üstünde baskı kurmakta ve Matmazel Blanche de para eridikçe generalden uzaklaşmaktadır.
Burada karakterler hakkında size bilgiler vermek istiyorum. General soylu bir Rus ancak servetini korumak konusunda pek iyi değil ve Büyükanneden gelecek mirasa çok ihtiyacı var. Polina Generalin üvey kızı ve büyükannenin mirasından o da pay alacak. Matmazel Blanche para kimdeyse onun yanında olan paraya tapan bir karakter. Fransız Des Grieux, Generale borç verdiği için adeta onu satın almış gibi davranan ve Polinaya kalacak mirası bekleyen bir marki. Bay Astley olayları dışarıdan izleyen kitapta adeta sağduyuyu temsil eden kişi. Ve büyükanne Generalin teyzesi. Soylu bir Rus kadını. Bu kişileri burada vermemin sebebi tüm bu karakterleri paranın birbirine bağladığını daha iyi görebilmeyi sağlamak.
Tüm bunlardan sonra genel yorumlarıma gelmek istiyorum: Benim için en etkileyici kısım Bay Astley’in Aleksey’i Hamborg’da bulup sert bir dille eleştirdiği kısımdı. Bu bölümde onun kumar bağımlılığı sonucunda her şeyini nasıl kaybettiğini ve Polina’nın ona olan hislerine bile nasıl kör kaldığını daha iyi anlıyoruz. Her şeyini kaybeden mahvolmuş ve hayatının sonuna dek kumar yüzünden daha da mahvolacak bir adamı çok net görüyoruz kitap sonunda.
Kumarbaz bize insanların potansiyelini nasıl harcayabileceğini ve kendi hayatımızı iyi ve kötü yönetmenin bize kalmış olduğunu, derin psikolojik analizlerle çok iyi anlatan bir kitap. Benim için zevkli bir okuma yolculuğuydu.
Kumarbaz 
Fyodor Dostoyevski
Kumarbaz Fyodor Dostoyevski
·
46 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.