Bazı Çürümeler Dışarıdan Hiç Görünmez1000Kitap
Oscar Wilde’ın bu eseri, yüzeyde gençlik ve estetik üzerine kurulmuş gibi dursa da, aslında insanın vicdanıyla yaptığı en acımasız pazarlığın romanı. Dorian Gray genç, güzel ve kusursuz. Ama bu kusursuzluk, ona verilmiş bir armağan değil; yavaş yavaş onu içten içe çürüten bir lanet.
Dorian’ın asıl dönüşümü yüzünde değil, ruhunda başlıyor. Portrede yaşlanan, bozulan, çirkinleşen şey yalnızca bedeni değil; her gün biraz daha kirlenen vicdanı. İşlediği her günah, yaptığı her kötülük, portrede iz bırakırken; Dorian’ın yüzü genç ve masum kalıyor. İşte tam burada Yazar Wilde en net soruyu soruyor: İnsan, sonuçlarına katlanmadığı bir kötülüğü ne kadar ileri götürebilir?
Aristovari, Lord Henry karakteri bu hikâyenin zehri gibi. Açıkça kötülük yapmıyor belki ama düşünceleriyle Dorian’ın ruhuna fısıldıyor. Hayatı hazza indirgemesi, ahlakı küçümsemesi, gençliği kutsaması… Bunlar ilk başta çekici geliyor ama zamanla insanı insan yapan her şeyi kemiriyor. Lord Henry "şeytan tüyü” olan biri gibi değil; aksine fazlasıyla zeki, parlak ve ikna edici. İşte onu asıl tehlikeli yapan da bu: Kötülüğü itici değil, makul gösteriyor.
Basil Hallward ise vicdanın temsili gibi. Önce neredeyse Dorian’a tapıyor, daha sonra onu olduğu hâliyle, kusurlarıyla seviyor. Onun portresini yaparken bile aslında ruhunu resmediyor. Ama Basil’in en büyük hatası şu: İyiliğin, kötülük karşısında sessiz kalabileceğine inanması. Oysa bu romanda sessizlik bile defalarca suç ortağı.
Dorian’ın Sibyl Vane’e olan yaklaşımı, sevginin nasıl bir bencilliğe dönüşebileceğinin en çarpıcı örneklerinden biri. Sevdiği şey, Sibyl’in kendisi değil; onun sahnedeki kusursuzluğu. Kusur ortaya çıktığında, sevgi de yok oluyor. İşte burada anlıyoruz ki Dorian aslında kimseyi sevmiyor; sadece kendi gibi kusursuz görünenleri hayranlıkla, tutkuyla izliyor.
Roman ilerledikçe Dorian’ın hayatı bir gölgeye dönüşüyor. Dışarıdan bakıldığında hâlâ hayranlık uyandıran bir adam; içerideyse çürümüş, korkak ve yalnız. En trajik olan da şu: Dorian mutlu değil. Her istediğini yapabilen bir insan olmasına rağmen huzursuz. Çünkü vicdanını susturulabiliyor ama yok edemiyor.
Yazar Wilde’ın dili zarif, ama anlattığı şey sarsıcı. Güzelliği överken aslında ona tapınmanın ne kadar yıkıcı olduğunu gösteriyor. Ahlakı didaktik bir yerden savunmuyor; aksine, ahlaksızlığın zamanla insan ruhunu içten içe nasıl kemirdiğini gözümüzün önüne seriyor.
Mamafih unutulmaması gereken şu ki, en tehlikeli çürümeler fark edilmeden başlar: Bazı çürümeler, dışarıdan hiç görünmez.
··
992 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.