Dil, Sabır ve Direnç: Handke Okumanın Bedeli
Sırbistan sempatisi ve Bosna Hersek katliamını hafife alan ve soykırımı inkar eden açıklamaları yüzünden Türkiye’de çok sevilmeyen Handke, Nobel ödüllü bir yazar olarak, önemli eserlere imza atmıştır.
Handke’nin bu eserini okumak ise hayli güç ve ciddi bir edebiyat birikimi ve sabır gerektiriyor. Klasik anlatı yapısına tamamen sırtını dönen Handke, absürd ögeler barındıran bir eser ortaya koyuyor.
Oyun; dil oyunları, kavram karmaşası, iletişim sorunları, yanlış anlamalar, insanların kendilerini tanımlamaları ve algı sorunları gibi meselelere değiniyor. Bir şiirden yola çıkarak yazdığı oyunda dilin, gerçekliğin ve varoluşun nasıl ince bir buz tabakası üzerinde durduğunu göstermeyi hedefler.
Mantıksal akışın kasıtlı olarak bozulduğu oyunda, diyaloglar alışkın olduğumuz şekilde nedensellik ilkesini takip etmiyor. Bir sözcük oyunun bağlamı içinde farkı anlamlar kazanabiliyor. Bu da metni okumayı hem güçleştiriyor hem de takip edilmesi zor bir hale getiriyor. Tiyatronun gerçekliği yansıtması gerektiği fikrine karşı çıkan yazar, derin bir anlam arayışı içinde…
1970’lerde New York’ta sergilendiğinde seyircinin protestosu ile karşılaşan oyun, anlatmak istediğini doğrudan söyleyen bir dile sahip değil. Bu yüzden de anlama konusunda okuru da seyirciyi de zorlar.
Oyunla ilgili benim aklımda kalan iki önemli nokta var: Bunlardan ilki işi oyun gibi görenlerin mutlu olduğuna yönelik ima. Bu bana hacker etiğini hatırlattı. İkincisi ise sahip olduğumuz şeye karşı duyarsızlaştığımızın ifade edilmesi. “Size karşı duyarsız olmak için size sahip olmam gerekiyor” erkek oyunculardan biri kadın oyuncuya böyle söylüyor…
Bu oyun avangard sanatın bir temsili, yenilikçi olması bakımından da dikkat çekici olarak değerlendirilebilir, bir şey diyemem. Şahsi fikrim okunaksız ve zor bir metin… İnanılmaz bir sabır ve özveri gerektiriyor.
Handke ile tanışmamın üzerinden 20 yılı aşkın süre geçti. Erzurum’da bir sahafta sırf kitabın ismi dikkatimi çekti diye (Solak Kadın) (ben de solağım) alıp okuduğum kitabından büyülenmiştim. Belki de o yaşlarda her şeyden büyülenecek durumda ve edebiyata aç olduğum içindir. Uzun zamandan sonra tekrar bir merhaba demek istediğim Handke bu eseriyle beni çok zorladı.
·
68 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.