Çalıkuşu’nu bitirdiğimde geriye bir “hikâye”den çok bir insan kalmıştı. Feride, sevilmesi kolay ama anlaşılması zor bir karakter. Çocuksu yanıyla gülümsetirken, gururu ve suskunluğu ile zaman zaman insanın içini burkuyor. Onu güçlü yapan şey, başına gelenler değil; onlara rağmen kendini kaybetmemesi.
Feride’nin çocukluğundan itibaren yatılı okulda büyümesi, sevgiyle mesafe arasındaki ince çizgiyi erken yaşta öğrenmesine neden oluyor. Hayatına giren her insanla arasında görünmez bir duvar var; seviyor ama kolay güvenmiyor. Anadolu’da öğretmenlik yaparken karşılaştığı insanlar, yaşadığı şehirler ve maruz kaldığı dedikodular, onun hem mesleğine hem de hayata bakışını şekillendiriyor. Bu süreçte Feride’nin yalnızlığı romantize edilmiyor; aksine çoğu zaman ağır, yıpratıcı ve sessiz bir hâl alıyor. Roman, bu yönüyle bireysel bir hikâyenin ötesine geçip dönemin toplumsal gerçeklerini de hissettiriyor.
Roman yüzeyde bir aşk hikâyesi gibi ilerlese de asıl anlatılan şey, bir kadının kırıldıkça büyümesi. Kamran’la yaşananlar Feride’nin hayatındaki en büyük dönüm noktası olsa da, Anadolu’da öğretmenlik yaparken karşılaştığı yalnızlık, dedikodular ve haksızlıklar onun gerçek sınavı oluyor. Bu yönüyle Çalıkuşu, sadece bireysel bir hikâye değil; dönemin kadınlara çizdiği dar çerçevenin de sessiz bir eleştirisi.
Feride bazen fazla gururlu, bazen inatçı, hatta yer yer kendine zarar verir gibi. Ama tam da bu kusurlar onu bu kadar gerçek kılıyor. Reşat Nuri’nin dili süslü değil; hatta yer yer çok sade. Buna rağmen duyguyu okuyucuya geçirmeyi başarıyor. Günlük şeklindeki anlatım, Feride’nin iç dünyasına daha da yaklaşmamızı sağlıyor.
Çalıkuşu bugün okunduğunda bile güncelliğini kaybetmeyen bir roman. Çünkü Feride’nin yaşadığı yalnızlık, anlaşılmama ve güçlü durma çabası hâlâ tanıdık. Kitabı kapattığımda Feride’ye acımadım; ona saygı duydum. Bazı karakterler vardır, bir süre sizinle yaşar. Feride onlardan biri.
“Feride’nin en büyük yalnızlığı, kimseye tutunamaması değil; her şeye rağmen dimdik durmayı öğrenmiş olmasıydı.”
·
49 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.