Dünyadaki en eski ve en etkili fabl (hayvan masalları) kitaplarından biridir.
Aslen Sanskritçe yazılmış Pançatantra (Beş İlke / Beş Öğüt) adlı eserdir. Yaklaşık MÖ 3.-MS 3. yüzyıl arasında Hintli bilge Beydeba (Bidpai / Beydaba) tarafından kaleme alındığı kabul edilir. Çocukların eğitimi ve hükümdarlara nasihat amacıyla yazılmış bir başucu kitabıdır.
Bir Hint hükümdarı (Debşelem / Dâbeşlîm) oğullarını eğitmek için Beydeba'dan yardım ister. Beydeba da hayvanlar üzerinden (özellikle iki çakal aracılığıyla) hikâyeler anlatır. Kitabın adı da bu iki çakaldan gelir:
Kelile → Dürüst, iyi niyetli, bilge çakal (doğru yolu temsil eder)
Dimne → Kurnaz, hilebaz, entrikacı çakal (çoğu zaman yanlış yola sürükler)
Hikâyeler iç içe geçmiş çerçeve öykülerden oluşur. Bir masal anlatılırken içinde başka masallar başlar, sonunda hepsi birbirine bağlanır.
Bölümler
Dostluğun bozulması (en ünlü kısım: Aslan ile Öküz masalı)
Dost nasıl kazanılır
Savaş ve barış
Kazanılan şeylerin kaybı
Tedbirsizlik ve acelecilik
Ünlü Masallardan Bazıları
Aslan, Öküz ve Çakallar (Dimne'nin entrikası ile dostluk nasıl bozulur)
Maymun ile Kaplumbağa
Tilki ile Güvercin
Karga ile Baykuşlar
Tilkilerin kuyruk yarışı vs.
Yayılma SerüveniÖnce Pehleviceye (Sasani dönemi, Hüsrev Anuşirvan zamanı),
Sonra 8. yüzyılda İbnü'l-Mukaffa tarafından Arapçaya çevrildi (bu versiyon çok meşhur oldu ve "Kelîle ve Dimne" adı buradan yaygınlaştı),
Farsça, Türkçe, İbranice, Latince derken 60’tan fazla dile çevrildi.
Ezop masalları ve La Fontaine fabllarının önemli bir ilham kaynağı olduğu söylenir.
Türkçeye ilk çeviri 14. yüzyılda Kul Mesut tarafından Aydınoğulları’ndan Umur Bey için yapıldı. Daha sonra birçok defa çevrildi (Ahmet Mithat Efendi dahil).
Kısaca: Kelile ve Dimne sadece eğlenceli hayvan masalları değil, aynı zamanda siyaset, ahlak, dostluk, kurnazlık, adalet gibi konularda hâlâ geçerli dersler veren bir dünya klasiğidir. Cemil Meriç'in dediği gibi “dünyayı fetheden kitap”lardan biri.
27 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.