Leylâ Erbil'in "Gecede" (bazen "Gece'de" şeklinde de yazılır) adlı kitabı, Türk edebiyatının en özgün ve cesur öykü kitaplarından biri olarak kabul edilir.
Leylâ Erbil (1931-2013) — Türk edebiyatının en yenilikçi kadın yazarlarından biri. PEN Yazarlar Derneği tarafından 2002 ve 2004'te Nobel Edebiyat Ödülü'ne aday gösterilen ilk Türk kadın yazar.
Öykü kitabı (kısa ve uzun öykülerden oluşan toplam 7 öykü)
Leylâ Erbil bu kitabı 1968 Sait Faik Hikâye Armağanı'na (ödülüne) katılmış, ancak kazanamamıştır. Bu onun tek ödül katılımıdır. Sonrasında hiçbir eserini yarışmalara göndermemiştir ve kitaplarında genellikle "Bu kitap hiçbir yarışmaya katılmamıştır" notu yer alır.
Kitap, şu 7 öyküyü içerir (sırasıyla):
Vapur — Fantastik ve gerçeküstü bir anlatım; kaptansız dolaşan bir vapur üzerinden halkların kardeşliği, isyan ve ayaklanma temaları işlenir. En sevilen ve dikkat çeken öykülerden biri.
Ayna — Çok kısa, yoğun ve çarpıcı; ayna metaforu üzerinden kimlik ve yabancılaşma.
Çekmece — Mektup formunda; bir gemi çalışanının (Dursun Kaymak) karısına yazdığı mektuplar üzerinden evlilik, gündelik sorunlar ve kadın-erkek ilişkileri.
Hokkabazın Çağrısı — İllüzyon, aldatmaca ve toplumsal yanılsamalar.
Ölü — Ölen bir kocaya yönelik tiradlarla dolu; dul bir kadının iç monologu, bilinç akışı tekniğiyle yoğun duygusal karmaşa.
Tanrı — En dikkat çekici ve "eğlenceli" bulunan öykülerden; Tanrı'ya mektup-öykü formunda yabancılaşma, inanç ve ikiyüzlülük eleştirisi.
Gecede — Kitaba adını veren öykü; otoriteye (aile, toplum, cinsellik, sevgili baskısı) karşı sert başkaldırı, bilinç akışı ve sayıklamalı anlatım.
Temalar ve Üslup
Ana temalar: Kadın-erkek ilişkilerindeki baskılar, toplumsal otoriteye isyan, yabancılaşma, cinsellik, ölüm, inanç krizi, insan doğasının karanlık yönleri. Erbil, yasaklanmış konuları (kadınların değinmesi bile tabu sayılan meseleleri) cesurca ele alır.
Üslup: Çok özgün ve zorlayıcı. Bilinç akışı, iç monolog, geriye dönüşler, alışılmadık noktalama (virgüllü ünlem!, yan yana üç virgül..., kesik cümleler), dişil bir dil yaratma çabası. Okurken yorucu, karmaşık ama derin; birçok okur "ikinci kez okumak gerekiyor" diyor.
Genel hava: Kabusvari, rahatsız edici, farkındalık uyandıran. Okuyanı kendiyle ve toplumla yüzleştirir; bazen iğrenme, bazen aydınlanma hissi verir. "Başkaldırı öyküleri" olarak tanımlanır.
Deneysel, yenilikçi edebiyat sevenlere
Feminist bakış açısı ve otorite eleştirisi ilgilendirenlere
Bilinç akışı tekniğiyle yazılmış metinlerden (James Joyce, Virginia Woolf etkileri hissedilir) hoşlananlara
Klasik düz anlatıdan sıkılan, zorlayıcı ama ödüllendirici kitap arayanlara tavsiye edilir.
Uyarı: İlk defa Leylâ Erbil okuyorsan kolay olmayabilir; dili ve kurgusu alışılmadık. Birçok okur "anlamadım" veya "yoruldum" der ama ikinci okumada bayılır.
·
27 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.