Finlandiya -Fince “Suomi” yani suo (bataklık) maa (toprak, ülke)- bataklık ülkesi anlamına gelmektedir. Öncelikle belirtmemiz gerekir ki, Finlandiyalılar 1811 yılına kadar İsveç’in ablukasındaydılar ardından 1808 yılında Rusya idaresi altına girdiler. Bizler bu kitapta bir ulusun zincirlerinden zarafetle kurtulup yeniden doğuşuna şahitlik edeceğiz.
Başlangıçta Finlandiya refah seviyesi düşük, bulaşıcı ve ölümcül hastalıkların kol gezdiği -cahil halkın, hastalıkların Tanrı’dan gelmesi nedeniyle tedavi olmayı reddettiği ki tedavi imkanlarının da olmadığı- kendi dilini, değerlerini, kültürel mirasını unutma noktasına gelmiş, ihmal edilmiş bir ülkedir. Bu noktada sahneye Johan Vilhelm Snellman çıkar. Peki Snellman bir kurtarıcı olarak mı doğmuştur yoksa ulusun ortak özlemleri, çabaları ve ruhsal çoşkunlukları sayesinde mi tarih sahnesinde rol almıştır? Her ne kadar Petrov bu konuda bir taraf tutmamış olsa da, benim şahsi görüşümün Lev Tolstoy’a yakın olduğunu söylemeden geçemeyeceğim; bir ulus ancak içinde yücelik ve kahramanlık ruhu varsa büyük insanları ortaya çıkarabilir, aksi durumdaki bir ulustan hiçbir güç bir kahraman çıkaramaz.
Kitapta Finlandiya ulusunun gücünü temsil eden Snellman ve yol arkadaşlarının benzeri bulunmaz bir özveri ile ulusun kurtuluşuna imza attığına şahit oluyoruz. Peki bu kurtuluş nasıl gerçekleşti? Öncelik aklın inşasından yanaydı. Değişimin merkezine yerleştirilen eğitim, yalnızca cehaleti gideren bir araç değil; ahlakın, disiplinin ve toplumsal düzenin ana kaynağı olarak sunulacaktı. Ancak aklın uyanması tek başına yeterli değildi, vicdan da yeniden tanımlanmalıydı. Bu noktada Finlandiya’da din, insanı pasifleştiren bir kader anlatısı olmaktan çıkar. Snellman kendini neredeyse zorla kabul ettirdiği piskoposlar toplantısında, din adamlarına seslenir: “Tanrısız bir ruhta ulusun kurtuluşu yoktur. Önce Tanrı’yı kendiniz arayın, kendi içinizde. Kendiniz için. Sonra ulusa uygun yolu gösterin.” Ona göre inanç, tembelliğin sığınağı değil; sorumluluğun kaynağı olmalıdır. Bu aydınlanmayla birlikte din adamları ezbere vaaz vermek yerine ulusla yeni bir dille konuşmaya başladılar, artık inanç halkın kalbine kök salmıştı.
Sıradaki yenilik devlet kademelerindeydi. Yozlaşmanın kök saldığı memuriyeti, kişisel çıkarlara hizmet eden bir konumdan çıkarıp, erdemli ve hizmet sorumluluğu olan Fin halkının kurumsallamış karakteri haline getirecektir. Hemen ardından askeri alanda yapılan yenilikler başlar. Ordu artık fiziksel güçten çok, ahlak ve disiplinin beden bulmuş halidir. Böylece kışla, kısa süreli bir eğitim alanı değil, toplumun genel işleyişine katkı sağlayan bir yapı haline gelir.
Tüm bunların sonucunda Finlandiya artık bataklıkta açan bir zambak misali ortak bir dili, geçmişi ve geleceği paylaşan bir kimlik kazanmıştır.
Beyaz Zambaklar Ülkesinde, ahlak odaklı bir toplum tasarımını merkeze alan ve bu yönüyle okurda güçlü bir etki bırakan bir eser olarak değerlendirilmeli. Petrov’un Finlandiya’sı, tarihsel bir ülke anlatısından çok, eğitimin, sorumluluğun ve disiplinin bir toplumu nasıl dönüştürebileceğini gösteren pedagojik bir örnek niteliği taşımaktadır. Bu yönüyle eser, yalnızca düşünsel bir çerçeve sunmakla kalmamakta; aynı zamanda okuru kendi toplumunu, bireysel sorumluluklarını ve değişimin imkanlarını yeniden düşünmeye sevk eden ilham verici bir metin haline gelmektedir.
·
73 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.