Evrensel temaları Türkiye'nin tarihindeki detaylarla incelemek müthiş bir başarı. Hayallerle yaşamaktan anlam zemininin kaymasının getirdiği toplumsal boşluğa kadar edebiyatı ve felsefeyi meşgul etmiş birçok konuyu, yıkılan ve yeniden kurulan Türk bürokrasisi ve toplumsal yaşamı üzerinden anlatmayı başarmış Tanpınar. Aslında bütün roman doğru ve yanlış algısının kaybolduğu insanların birbirleriyle olan kompleks iletişimini izliyor bu açıdan son derece modern hatta postmodern bir roman. Hayri İrdal, böyle bir yıkım ve sürekli yeniden yaratım çağında kendinde bir şeyler yaratma gücü görmeyen ve sürekli bunun acısını çeken trajik bir karakter, inanmak istese de bir türlü inanamadığı kurallarla çevrili dünyada ister istemez kendi mahvına yol açana kadar rol yapmayı sürdürüyor, dolayısıyla bir Kazuo Ishiguro roman karakteri gibi yaşıyor hayatı. Kendisine atfedilen meziyetlere sahip olmadığını biliyor, bu kaypak ve belirsiz düzende gerçek meziyetlerin aslında var olmadığını da. İnsanın böyle bir dünyada her şeyi kabul ettirebileceğini vurgulayan Halit Ayarcı bence muazzam ve eşsiz bir karakter, özellikle cumhuriyetin ilk dönemlerinde her şey yıkılıp bütün anlamlar silsilesi yeniden inşaa edilirken bu devri olabilecek en iyi şekilde değerlendiriyor, yeni olduğu sürece kabul görüleceğini bildiği bu evrenin bir ferdi olmak suretiyle. Dolayısıyla Ecinniler'e paralel bir anlatı sunuluyor burada, Halit Ayarcı karizmatik Pyotr Verhovensky oluyor, Hayri İrdal ise ezik bir Stavrogin, fakat inşaa ettikleri sisli gerçeklik ikisinde de boşluğa düşmüş toplumun neleri baş tacı edip önemli görebileceğini kanıtlıyor. Benim gözümde bütün bir kitap, insanın inanacağı sağlam ve çelişkisiz kurulmuş değerler olmadığında neleri hayatının merkezi haline getirebileceğine dair satirik bir toplumsal trajedi. Bu Halit Ayarcı'da "iş", Doktor Ramiz'de "psikanaliz", Pakize ve kardeşlerinde "şöhret" ve diğer karakterlerde başka yollarla tezahür ediyor. Thomas Mann'ın sözleriyle: Ruhsal olarak çöküntü yaşadığımız dönemlerde, gerçekte çok bayağı olan bazı şeyler bize bir anlam ifade ediyormuş gibi görünür.
·
31 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.