2026’nın ilk bitirdiğim kitabı Kayıp Cennet ile geldim.
1667’de yazılmış, destansı ve epik bir anlatıya sahip; hatta belki de bir şaheser. İnsanlığın en temel sorularından biri olan “Ben nereden geldim?” sorusuna, alışılmışın dışında bir alternatif sunuyor.
John Milton, bu anlatıyı Şeytan’ın dilinden kuruyor ve belki de kitabın en çarpıcı yönü burada ortaya çıkıyor. Şeytan, ahlaki açıdan “doğru” bir kahraman olarak değil; Helenistik bir trajedi kahramanı gibi resmediliyor. İsyan, özgürlük, gurur ve kahramanlık kavramları sürekli sorgulanıyor; Şeytan’ın yüksekten düşüşü ise son derece güçlü bir şekilde işleniyor.
Şiirsel anlatımı bana büyük bir okuma keyfi verdi. Ancak kitabı okurken, İslam’daki yaratılış anlatısı ile Hristiyanlıktaki yaratılış anlayışı arasındaki farka az da olsa hâkim olmak gerekiyor. Çünkü ilk bölümde Şeytan’ın Cennet’ten kovuluş nedeni bu fark üzerinden şekilleniyor:
İslamiyet’te bu, Âdem’e secde etmeyi reddetmesiyle açıklanırken; Hristiyanlıkta Şeytan’ın İsa Mesih’in ilahi otoritesini kabul etmemesi üzerinden anlatılıyor.
Şeytan, Cennet’te başmelek konumundayken Cehennem’e düşüyor ve Tanrı’ya savaş açıyor. İlk bölümde beni en çok etkileyen sahnelerden biri, Cehennem’den çıkarken karşılaştığı Günah ve Ölüm figürleri oldu. Günah’ın kızı, Ölüm’ün ise oğlu olarak anlatılması ve bu figürlerin Tanrı’ya karşı verilen savaşın ardından dünyaya inmesi, metni oldukça sarsıcı kılıyor.
Şeytan bu savaşı kaybediyor; ardından sinsi planlarını devreye sokuyor. İlk insan Âdem ve eşi Havva’yı, yılan kılığına girerek yasak ağaçtan meyve yemeye ikna ediyor. Böylece insanın yeryüzüne sürgünüyle kitap sona eriyor. Milton’un yasak meyveyi bilgiyle ilişkilendirmesi ise benim için eserin en dikkat çekici ve en sevdiğim yönlerinden biri oldu.
İncelememin sonuna gelirken şunu rahatlıkla söyleyebilirim: Kayıp Cennet, benim için keyifle ve büyük bir açlıkla okuduğum bir kitap oldu. Ancak kapalı bir yapıya sahipseniz ya da bazı teolojik ve felsefi sorgulamalar sizi rahatsız edebiliyorsa, bu kitap herkese hitap etmeyebilir. Buna karşılık, ilgisini çeken bir okur için son derece güçlü ve sarsıcı bir yolculuk vaat ediyor.
·
138 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.