Adalet yukarıda yoksa, aşağıda aranmaz.1000Kitap
İmam Gazâlî’nin Nasîhatü’l-Mülûk (Devlet Başkanlarına) adlı eseri, devleti ayakta tutan şeyin kudret değil ahlâk olduğunu hatırlatan klasik bir metindir. Gazâlî’ye göre idare, yukarıdan aşağıya akan bir hâldir. Bu yüzden “Halkın ahlâkı, başındaki idarecinin ahlâkının neticesidir” sözü, kitabın merkezinde durur. Baş bozulduğunda, akıntı temiz kalmaz.
Kitabı okurken şunu düşünmemek elde değil: Toplum bir anda yozlaşmaz. Yalan, adaletsizlik ve korku zamanla öğrenilir. Gazâlî bunu açıkça söyler:
“Sultanın zulmü, halkın ahlâkını bozar.”
Ve ardından uyarır:
“Zulüm ile abad olanın akıbeti berbad olur.”
Gazâlî’nin dili sakindir, fakat hükmü keskindir. Yöneticiyi övmek için değil, uyarmak için yazar. En çok da yöneticinin çevresine dikkat çeker: “Sultanın kapısında duranların çoğu, ona hakkı değil, hoşuna gideni söyler.”
Bu cümle, bugün iktidarın etrafında biriken menfaat çevrelerini, suskunluğu ve hakikatin yerini alan övgüyü hatırlatır.
Eserde din, iktidarın aracı değildir. Gazâlî açıkça belirtir:
“Din sultanı doğrultur; sultan dini eğerse ikisi de helâk olur.”Bu yaklaşım, dini meşruiyet kalkanı yapan günümüz siyasetini sessizce mahkûm eder. Nasîhatü’l-Mülûk, bir öğüt kitabı olmanın ötesinde, iktidarın ahlâkla sınandığı bir aynadır. Gazâlî’nin bakışı bugüne dönüktür: Adalet yukarıda yoksa, aşağıda aranmaz. Çünkü ahlâk, daima baştan akar.
İktidar, adalet ve ahlâk üzerine düşünmek isteyen herkese bu metni özellikle tavsiye ederim.
··
2 +1'leme
·113 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.