Bağırmayan Bir Distopya: Mara ile Dann1000Kitap
Mara ile Dan’i bitirdiğimde aklımda kalan şey büyük bir olay örgüsü ya da çarpıcı bir final olmadı. Daha çok şu his kaldı:
“Zaten biz bunun içindeyiz.”
Bu kitap, distopik anlatıyı yüksek sesli bir felaket kurgusuyla değil; sakin, ölçülü ve bilinçli bir dil üzerinden kuran bir eser. Yazarın tercih ettiği üslup, okuru sarsmaktan çok yavaş yavaş içine çeken bir etkiye sahip. Bu yönüyle kitap, okuma sürecinde hızdan ziyade derinlik talep ediyor; ancak bu derinlik ağır ya da zorlayıcı bir anlatımdan değil, akıcılığı bozmayan bir sadelikten besleniyor dili gösterişten uzak. Uzun betimlemeler, büyük metaforlar ya da dramatik patlamalar yok. Cümleler kısa, yer yer duru ve bilinçli bir şekilde sade. Okurken sık sık durup “burada bir şey var” dediğim ama bunu yüksek sesle bağırmadan yapan bir anlatım bu. Metin akıyor ama seni koşturmuyor; yanında yürütüyor. Sanki biri karşına oturmuş, sesini yükseltmeden ama net bir biçimde bir şey anlatıyormuş gibi.Mara ve Dan karakterleri de bu dilin bir uzantısı gibi. Ne sistemi yıkmaya ant içmiş kahramanlar ne de tamamen edilgen figürler. Daha çok bizim gibi: düşünen ama çoğu zaman harekete geçmeyen, fark eden ama alışan insanlar. Bu da karakterlerle arana mesafe koymanı zorlaştırıyor. Onlara dışarıdan bakmıyorsun; ister istemez kendini yanlarında buluyorsun.
*Sosyolojik açıdan bakıldığında Mara ile Dan, klasik distopyalardaki gibi baskıcı bir rejimi işaret etmekten çok, bireyin sistemle kurduğu gönüllü uyumu görünür kılıyor. Burada baskı dışarıdan gelmiyor. Kimse zorlanmıyor, kimse açıkça susturulmuyor. İnsanlar zaten uyum sağlamış, zaten vazgeçmiş durumda. Belki de en tehlikeli düzen tam olarak budur: Sorgulamaya gerek bırakmayan, itirazı gereksiz kılan düzen.Kitap bana şunu düşündürdü:
Biz özgür olmadığımız için mi susuyoruz, yoksa susmayı seçtiğimiz için mi özgür değiliz?
Mara ile Dan bu sorunun cevabını vermiyor. Zaten vermemesi de kitabın en güçlü taraflarından biri. Okura hazır cevaplar sunmak yerine, zihnin bir köşesinde sürekli kıpırdayan bir huzursuzluk bırakıyor.
Kısacası bu kitap, “ileride başımıza gelebilecekleri” anlatan bir distopya değil. Daha çok olmuş bitmiş ama adını koymadığımız bir hâli işaret ediyor. Büyük cümleler kurmuyor, büyük felaketler vaat etmiyor; ama tam da bu yüzden insanın içine yavaş yavaş yerleşiyor. Okuduktan sonra bitmiyor, gündelik hayatın içinde, küçük anlarda kendini hatırlatıyor.
Belki de en rahatsız edici yanı bu.
·
535 Gösterim
2 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
İçinde hapsolduğumuz sosyal ve siyasal çıkmaz bir durumda hissettiğiniz duygusal yorgunluktan Bu yorgunluk yüzünden yanana kadar duruma katlanmaya devam ettiğiniz zamanlar illa ki olmuştur. Yavaş yavaş kaynayan kurbağa deneyinde gibiyiz. Ama tabi ki umudumuzu kaybetmiyoruz. Tüm kötülüklere inat iyi olmaya,tüm adaletsizliklere karşı adil olmaya ve her şeyden önemlisi bunca cehalete rağmen okumaya devam edeceğiz.
İncelemenizi dikkatle okudum. Çok başarılı bir inceleme yapmışsınız. Okuma listeme derhal ekliyorum. Özellikle kendi yorumlarınızı ölçülü bırakıp daha çok içinde yaşadığınız yada hissettiğini duyguları yazmışsınız. Özellikle de günümüz Türkiye’sinde içinde bulunduğumuz sosyal ve siyasal sıkıntıları bu kitapta birebir gördüğünüzü düşünüyorum. Tebrik ederim.
Teşekkür ediyorum öncelikle başlarken, düşük bir beklenti ile başladığım o beklentimi yükselten bir kitaptı , özellikle kimsenin yüksek sesle itiraz etmediği, herkesin “idare eder” dediği bir düzen. Bugünün Türkiyesi de biraz böyle değil mi zaten? Büyük kırılmalar yokmuş gibi yapılıyor ama herkesin içinde küçük bir yorulmuşluk var.İnsanlar baskı altında olduklarını hissetmiyorlar. Çünkü baskı bağırmıyor. Kimseyi açıkça susturmuyor, kimseyi sürükleyerek götürmüyor.