Hamsun’un Pan’ı beni bir rüzgâr gibi önüne kattı ve sürükledi. Evet, kitabı yirmi dört saat içinde okudum. Gün boyunca, bir yandan kendimden parçalar bulmanın hazzıyla, bir yandan da anlatıcı Glahn’ın hayatının bir dönemini anlatan bu tuhaf ve kırılgan maceranın merakıyla kitaptan başımı kaldıramadım. Okuma bittiğinde ise geriye yalnızca bir beğeni duygusu değil, aynı zamanda içime çöken, kolay dağılmayan bir hüzün tortusu kaldı.
Bu kadar kısa bir zamanda okumamın sebebi olayların sürükleyiciliğinden çok, Hamsun’un kurduğu atmosferin beni tamamen içine çekmesi oldu. Bu kitap aceleyle okunacak bir metin değil ama bir noktadan sonra insanın algısını ele geçiriyor; ve ben de bırakmak istemedim, açıkçası...
Romanın merkezinde yer alan Glahn, doğayla kurduğu bağ sayesinde dünyayla arasına mesafe koymuş bir karakter. Orman, yalnızlık ve sessizlik onun için bir kaçış değil; tam tersine, var olabildiği tek alan. Doğa betimlemeleri sadece manzara çizmek için değil, Glahn’ın ruh hâlini anlamak için de anahtar niteliğinde. Onun huzuru insanlardan uzaklaştıkça artıyor, ama bu huzur kırılgan.
Edvarda ve Eva ise Glahn’ın insanî yanını ortaya çıkaran iki önemli figür. Edvarda, Glahn’ın iç dünyasında arzu, gurur, kırılganlık ve karmaşayı temsil ederken; Eva daha sessiz, daha saf bir yakınlık sunar. Bu iki kadın, Glahn’ın doğayla kurduğu dengeyi farklı biçimlerde sarsar ve onun insan ilişkilerindeki uyumsuzluğunu görünür kılar. Burada Hamsun’un başarısı, duyguları açık açık anlatmak yerine okura hissettirmesi.
Romanın ilerleyen bölümlerinde devreye giren ikinci anlatıcı, metnin algısını kökten değiştiriyor. Bu anlatım sayesinde Glahn’ın son dönemine, söylentilere, kulaktan dolma bilgilere ve onun hakkında anlatılanlara tanık oluyoruz. Burada zaman duygusu belirgin biçimde kırılıyor: Günler geçiyor ama Glahn için zaman artık ilerlemiyor. Yazma eylemi de bu noktada anlam kazanıyor; sanki onun için yazmak, duran zamanı katlanılır kılmanın tek yolu hâline geliyor.
Pan, bir aşk romanı ya da bir doğa anlatısı olmanın ötesinde, insanın iç dünyasıyla, yalnızlıkla ve zamanla kurduğu ilişkiyi sorgulayan bir metin. Tıpkı Açlık’ta olduğu gibi, Pan'ı da zihnimde tutmaya, günlerce düşünmeye devam edeceğim sanırım. Hamsun’da beni etkileyen şey tam olarak bu: okur üzerinde açıklanamaz bir bağ, neredeyse büyüye benzeyen bir etki kurması.
·
96 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.