Bu kitabı “okudum” demek kolay; anladım demek zor. Çünkü Doğu Batı Arasında İslam, okuru rahat ettiren bir metin değil. Aliya İzzetbegoviç burada ne Doğu’yu romantize ediyor ne Batı’yı şeytanlaştırıyor. Asıl yaptığı şey, ikisini de acımasızca sorgulamak ve okuru da bu sorgulamanın içine çekmek.
Kitap boyunca ana eksen düalizm. Ruh–madde, din–bilim, sanat–ahlak, birey–toplum… Aliya’ya göre Batı maddeyi, Doğu ise ruhu mutlaklaştırarak aynı hatayı yapıyor. İslam’ı ise bu iki uç arasında bir “orta yol” değil, iki kutbu aynı anda taşıyabilen bir bütünlük olarak konumlandırıyor. Bu, yüzeysel bir uzlaştırma değil; ciddi felsefi, tarihsel ve sosyolojik bir iddia.
İçindekiler kısmı; evrimden sanata, ahlaktan hukuka, ütopyadan ideolojiye kadar uzanan geniş bir alan. Aliya burada her konuda biraz konuşmuyor; aksine her başlık altında modern insanın temel çelişkilerini deşiyor. Özellikle sanat, ahlak ve din bölümleri, İslam düşüncesinin sadece ibadetle sınırlı olmadığını; hayatın tamamına dair bir bakış sunduğunu güçlü biçimde ortaya koyuyor.
Ancak şunu da açıkça söylemek gerekir: Bu kitap herkes için değil. Hızlı tüketilen, altı çizilip geçilecek bir metin bekleyenler için fazlasıyla ağır. Alıştığımız ezberleri kırıyor. Yer yer tekrar hissi verse de bu tekrarlar aynı gerçeği farklı açılardan göstermek için.
Kitap sadece Batı’yı eleştirmiyor, Müslüman dünyayı da sert biçimde yüzleştiriyor. İslam’ın hayattan koparıldığında bir ritüeller yığınına dönüştüğünü, bunun da ruh–madde dengesini bozduğunu açıkça söylüyor. Bu cesaret, kitabı ideolojik bir metin olmaktan çıkarıp entelektüel bir hesaplaşmaya dönüştürüyor.
Sonuç olarak Doğu Batı Arasında İslam, bir inanç savunusu kitabı değil; bir medeniyet muhasebesi. Okuru konfor alanından çıkarıyor, net cevaplar vermekten çok doğru sorular sorduruyor. Eğer okurken sık sık durup “Ben bunu neden böyle düşünüyordum?” diye soruyorsanız, kitap amacına ulaşmış demektir.
·
107 Gösterim
2 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Böyle incelemeler kolay bulunmuyor. Kitabı okumadan çok güzel ön bilgim oldu. Kaleminize sağlık
