Camdan Duvarlar ve Numaralandırılmış Hayatlar: Zamyatin’in "Biz"i
Yevgeni Zamyatin’in "Biz" romanı, okuduktan sonra insanın zihninde gerçekten sarsıcı izler bırakıyor. Distopya edebiyatının babası sayılması boşuna değil; kurduğu dünya o kadar tutarlı ve bir o kadar ürkütücü ki...
Kitapta beni en çok etkileyen şey, "Tek Devlet" sisteminin mahremiyeti fiziksel olarak nasıl yok ettiği oldu. Düşünsenize, tüm binalar camdan. Her anınız, her hareketiniz herkesin gözü önünde. Bu şeffaflık aslında bireyin "ben" olma halini eritip onu "biz"in içinde kaybolmaya zorluyor. Özel hayat diye bir şey yok; hatta perdeleri indirmek bile sadece devletin belirlediği o kısıtlı "seks saatlerinde" bir imtiyaz olarak sunuluyor. Yani mahremiyet sizin hakkınız değil, devletin size uygun gördüğü geçici bir lütuf.
Zamyatin aslında çok temel bir felsefi yaraya parmak basıyor: İnsan, özgürken mi daha mutludur yoksa her şeyin önceden belirlendiği kusursuz bir düzende mi?
Tek Devlet’e göre cevap çok net: Özgürlük vahşidir, ilkeldir ve mutsuzluk getirir. Onlar mutluluğu bir matematik formülüne indirgemişler. Her şey bir çizelgeye, kusursuz bir plana bağlı; uyku saatinizden işinize kadar... Hata payı olmayınca mutsuzluğa da yer kalmıyor diye düşünüyorlar. Ama bu "medeniyet" uğruna insan ruhunu feda etmek değil mi?
Karakterlerin isimlerinin olmayışı, yerlerini D-503 veya I-330 gibi harf ve sayılara bırakması bu makineleşmenin en uç noktası. İnsan artık bir "özne" değil, devasa bir devlet çarkının içindeki herhangi bir dişli, sadece bir istatistik.
Bir insanı öldürmekten daha kötüsü, onun içindeki "insan olma yetisini" (hayal gücünü ve ruhunu) söküp almaktır.
Ruhumuzu ve hayal gücümüzü teslim ettiğimizde geriye kalan şey gerçekten "insan" mıdır?
·
68 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.