…modern şiddetin ilkel anatomisi;
Bu kitap, kötü insanların değil; kendini iyi sananların portresidir.
Žižek bu kitapta bizi şiddetin kaba yüzünden çok, kibar maskesine bakmaya zorlar. Çünkü günümüz dünyasında kötülük bağırarak değil, gülümseyerek ilerler. Modern insan kendini ahlaklı sanır çünkü kötü bir niyeti yoktur; oysa niyetini temize çektiği her an, eyleminin yarattığı yıkımı görünmez kılar. Şiddet artık suç değil, “işleyişin doğal sonucu” gibi sunulur ve böylece kimse kendini fail hissetmez.
Kitabın en rahatsız edici tarafı, modern insanın aptallığını bir eksiklik değil, işlevsel bir strateji olarak teşhir etmesidir. İnsanlar bilmedikleri için değil, bilmemeyi tercih ettikleri için susar. “Şartlar böyleydi” cümlesi, çağımızın evrensel günah çıkarma ritüelidir. Böylece herkes bir şeylerin yanlış gittiğini hisseder ama hiç kimse o yanlışlığın sorumluluğunu üstlenmez.
Žižek’in asıl saldırısı, ahlakın bir duygu hâline indirgenmesine yöneliktir. Bugün doğru olmak, doğru hissetmekle karıştırılır. Yardım etmek, paylaşmak, duyarlı görünmek; hepsi vicdanı rahatlatan küçük dozlar hâline gelir. Bu küçük dozlar, insanın daha büyük yıkımlara katlanabilmesini sağlar. Vicdan artık bir fren değil, kredi kartıdır: harcarsın, sonra küçük bir bağışla borcu kapattığını sanırsın.
Anlamsızlık da bu düzenin gizli müttefikidir. İnsan hiçbir şeye gerçekten inanmadığında, hiçbir şey için bedel ödemez. Anlam talep etmek risklidir; çünkü anlam fedakârlık ister. Oysa modern insan konforu anlamın önüne koyar. Sonra da anlamsızlıktan şikâyet eder. Bu çelişki, çağımızın kazası değil; bilinçli bir tercihidir.
Sonuçta Şiddet, başkalarının kötülüğünü teşhir eden bir kitap olmaktan çok, kendi masumiyetimizin içindeki karanlığı ifşa eden bir metindir. Žižek bize şunu söyler: Asıl tehlike kötü olmak değil, kötülüğe bulaştığını fark etmeyecek kadar rahat yaşamaktır. Ve belki de bugün şiddet tam olarak bu rahatlığın içinde, sessizce, gülümseyerek ilerlemektedir.
·
45 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.