İslam coğrafyası bir zamanlar bilim ve kültür noktasında parlak dönem yaşarken, bunu elinde tutamayışı ve kaybedişi muhakkak bazı sebeplere dayanıyor. Orta çağ denilen zaman biriminde akil ve bilim alanında yol kateden batıdan neden geri kaldık? Neden bu zenginliği takip edemedik? Işte bu kitap bu geri kalmışlığın hikayesidir.
Nizamülmülk’ün devlet düşüncesi yoğunlukla incelenmektedir. Din-Devlet-Toplum üçlüsünü bir arada tutmanın politik gerekliğini takip eden Nizamülmülk’ün stratejisi ileride birçok siyasi otoriteye de kaynak olacaktır. Neydi bu ünlü vezirin stratejisi? Selçuklu devleti birçok milleti ve dolayısıyla farklı farklı inançları ve mezhepleri barındırıyor idi. Bu farklılık Selçuklu devleti için sıkıntı teşkil edebilir düşüncesiyle, „ortak“ inanç ve mezhep yoluyla bu devleti ayakta tutmanın ve iç savaşları önlemenin en doğru adim olacağını Nizamülmülk savunmuştur. Siyasetname eserinde de bunu net bir şekilde açıklamıştır. Yetkiyi elinde tutan vezir Nizamiye medreselerini kurmuş ve başına Eşari itikadini takip eden İmam Gazali’yi getirmiştir. Bu strateji sayesinde Sünni ekol güçlenmiş ve birçok toplumun inanç yapısı haline gelmiştir. Nizamülmülk için devlet ve din bir bütün olmalı, İmam Gazali için de akılcı dini düşüncelerin ve yeni içtihatların yolu kapanmalı, ancak sorgusuz sualsiz vahiy endeksli Kuran ve Sünnet kaynaklı dinin oluşması önemliydi. Bu sayede birçok farklı mezheplerin önü engellenmiş ve akılcı filozofların, İbni Rüşt gibi, düşünceleri İslam coğrafyasında yer edinememişidir. İbni Rüşt’ün düşünceleri ise batıya ışık olmuş ve aydınlanma sürecinde fikirleri yerini almıştır.
Daha çok detay var ama hepsini yazamayacağım, güzel bir eser büyük bir çalışma. Konuyla ilgilenenlere tavsiye ediyorum.
·
69 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.