Bir böcek olsaydım, nasıl bir böcek olurdum?Duygu ve Düşünce
Dönüşüm, popülerliğiyle çoğumuzun okuduğu ama benim biraz geç kaldığım kitaplardan biri. Uzun zamandır merak ettiğim hâlde bir türlü başlayamıyordum. Çünkü ben kitapların da bir zamanı olduğuna inanıyorum. Biz fark etmesek bile, bazı kitaplar tam da doğru anda hayatımıza giriyor. Bazen bir kitapta kendimizi buluyoruz, bazen bir karakter biz oluyor. Bu kitapta ise bana düşen, bir böcek olmak oldu.
Kitabı okumadan önce, okuyan arkadaşlarımdan spoiler almadan fikirlerini dinlemiştim. Çoğu, “Beklediğim gibi değildi,” diyordu. Buna kızmıyorum. Belki de onlar kitabı doğru zamanda okuyamadılar. Ama ben, kitapların insanla yeniden karşılaşabileceğine inanıyorum. Doğru zaman geldiğinde, bir kitap kendini tekrar açabiliyor.
SPOİLER
Kitap, Gregor Samsa’nın bir sabah kendini bir böcek olarak uyanmasıyla başlar. Normalde bir okuyucu olarak “Nasıl?” ve “Neden?” diye sormamız beklenir. Ancak Gregor bu duruma şaşırmaz. Onun tek derdi, yataktan kalkıp işine gitmek, yani hayatındaki düzenin devam etmesidir. Fakat bir türlü kalkamaz. Aklında sadece işe geç kalma korkusu vardır.
Bence bu durum bizde de sıkça yaşanıyor. Bazen kendimizi bir düzene o kadar kaptırıyoruz ki, o düzen içinde ne hâle gelirsek gelelim çıkamıyoruz. Gregor’un böcek olmasına rağmen hâlâ işini düşünmesi, insanın kendi hâlini fark edemeyecek kadar alıştığı bir hayata sıkışmasını temsil ediyor. Ben bunu sadece işle sınırlı görmüyorum; insan ilişkilerinde de benzer durumlar yaşanıyor. Zarar gördüğümüz hâlde, sırf alıştığımız için aynı düzenin içinde kalmaya devam edebiliyoruz.
Ailesi Gregor’un durumunu fark ettiğinde, ona karşı duydukları ilk şey korku olur. Bu durumun Gregor için ne kadar zor olabileceğini tahmin edebiliyorum. Zaten konuşamayan, kendini ifade edemeyen bir hâlde, bir de ailesi tarafından korkulan biri olmak onu daha da yalnızlaştırır. Başlarda kardeşi Grete, Gregor’a yardım etmeye çalışır. Ona yemek getirir, odasını düzenler. Ancak zaman geçtikçe Grete de yorulur ve bu durumdan bıkmaya başlar. Oysa Gregor’un onun için kurduğu hayaller vardı. Kardeşinin okuyup iyi bir hayat yaşamasını istiyordu. Birinin, karşılık beklemeden başka biri için hayal kurması bana çok dokundu. Özellikle günümüz toplumunda herkes daha çok kendini düşünürken, Gregor’un bu fedakârlığı çok anlamlı geliyor.
Zamanla Gregor’a fark ettirmeden o kadar çok kötülük yapılır ki, bazı yerlerde kitabı fırlatmak istedim. Üstelik bunu yapanlar onun ailesiydi. Gregor’un odasına kapatılmasına, artık bir yük gibi görülmesine katlanamadım. Çalışamaz hâle geldiği için ailesine zor gelmeye başlar ve bu durumun sorumlusu olarak Gregor görülür. Oysa yaşadığı dönüşüm onun seçimi değildir. Burada çok acı bir gerçekle yüzleşiyoruz: İnsanlar işlerine geldiğinde sever, işlerine gelmediğinde sevmekten vazgeçer.
Eve gelen kadın karakter ise Gregor’un artık bir insan değil, bir “şey” olarak görüldüğünü açıkça gösterir. Bu durum, Gregor’un tamamen değersizleştirilmesinin bir sembolüdür ve beni kitap boyunca en çok rahatsız eden noktalardan biri olmuştur.
Gregor zamanla bu evde bir yük olduğunu fark eder. Aslında bunu başta da hissetmiştir ama kabullenmek istemez. Belki değişirler diye düşünür. Ancak değişmezler. Her gün biraz daha dışlanır, biraz daha yalnız bırakılır. Ben dayanamadım; Gregor’un nasıl dayandığını anlamakta zorlandım. Sonunda sessizce, kimseye yük olmamak istercesine, tamamen yalnız bir şekilde ölüme gider. Gregor ölürken sadece bir böcek değildir; bir evlat, bir kardeş ve bir insan da yok olur.
Ailesine baktığımızda ise, onun ölümünü bir kayıp gibi değil, bir kurtuluş gibi yaşadıklarını görürüz. Rahatlarlar. Oysa kaybettikleri şey, bir yük değil; kendi parçalarından biridir. Asıl dönüşüm belki de Gregor’da değil, ailesinde gerçekleşmiştir.
Dönüşüm, bana insanın değeri, yalnızlık, yabancılaşma ve koşullu sevgi üzerine çok şey düşündürdü. Bu kitap bana şunu hissettirdi: İnsan, işe yaradığı sürece sevilmemeli. Çünkü insan, her hâliyle insandır.
·
36 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
