Adalet, yalnızca niyetle değil;
sonuçlarla sınanır.
Ploutos, kahkaha attırmak için yazılmış bir komedya gibi görünür;
ama aslında adalet fikrinin ne kadar kırılgan olduğunu gösteren sert bir taşlamadır.
Aristophanes bu oyunda zenginliği kör bir tanrı olarak sahneye çıkarırken,
paranın kendisini değil,
paranın nasıl dağıtıldığını hedef alır.
Sorulan soru basittir ama tehlikelidir:
Eğer zenginlik “hak edenlere” gitseydi,
dünya gerçekten daha adil olur muydu?
Oyunun gücü tam burada yatar.
Aristophanes ahlâklı bir ütopya kurmaz.
Aksine, “adil” bir düzen fikrinin
toplumsal dengeleri nasıl altüst edebileceğini gösterir.
Zenginlik doğru ellere geçtiğinde bile
sistem sorunsuz işlemez.
Ploutos’ta yoksulluk yüceltilmez,
zenginlik şeytanlaştırılmaz.
Her iki hâl de insan davranışlarını bozan
uç durumlar olarak ele alınır.
Bu yüzden oyun, basit bir sınıf eleştirisinden daha derindir.
Aristophanes’in mizahı kaba değil,
rahatsız edici derecede zekidir.
Güldürürken okuru konforlu bırakmaz.
Çünkü her şaka,
toplumun kabul ettiği bir çeliği eğip büker.
Bu oyunda tanrılar bile masum değildir.
İnsanlar gibi çıkarlarına göre hareket ederler.
Böylece Aristophanes şunu ima eder:
Sorun ilahî düzende değil,
insan beklentilerindedir.
Ploutos, demokrasiye yazılmış bir methiye değildir.
Ama onun kör noktalarına tutulmuş bir aynadır.
Eşitlik arzusu,
düzen ihtiyacıyla çarpıştığında
ortaya çıkan karmaşayı gösterir.
Bu yüzden Ploutos,
sadece Antik Yunan’a ait bir oyun değildir.
Para, güç ve adalet arasındaki gerilim
değişmediği sürece
hep güncel kalır.
·
32 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.