Anadolu'da kalıcı olmamızı sağlayan muharebeAskeri Tarih
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları tarafından 2013 yılı Kasım ayında basılan 96 sayfalık bu ince kitap yayınevi tarafından 2010 yılında başlatılan “Osprey Askeri Tarih Dizisi”’nin 16. kitabı olmuş.
Ortaçağ askeri tarihi uzmanı 
David Nicolle tarafından yazılan ve Osprey Yayınevinden çıkan orijinal kitap ise “Campaign” (Sefer/Harekât) serisinin 262. kitabı olarak 2013 yılında basılmış. Serinin diğer kitaplarına kıyasla dilimize çabuk kazandırılmış olan bu eser her şeyden önce, sadece “askeri tarih meraklılara” hitap eden türden!
Bilmeyenler için Osprey Yayınevi 1969 yılından beri Londra’da faaliyet gösteren, günümüzde 25 ayrı seride, toplamda bugüne kadar 3.500 civarında eser vermiş bir firma. İş Bankası sayesinde, ülkemizde askeri tarihe ilgi duyanların 2010 yılında okumaya başladıkları serinin kitapları dilimizde yayınlanırken, bizdeki talep ve ilgi alanı farklı olduğundan, orijinal sıralamayı takip etmiyor.
Ayrıca farklı serilerden kitaplar tek bir seri olarak yayınlanıyor. Örneğin, bugün tanıtacağım kitap, “Campaign” serisine aitken, önceki eser Osprey’in “Met at Arms” (Askerler) serisine aittir. Seçimlerin neye göre yapıldığını bilmiyoruz, maalesef ne seri başladığında ne de bazı kitaplarda herhangi bir açıklama yapılmadı.
Osprey Yayıncılık her biri serisi için standart formatlar seçiyor. Ancak, bazı eserler dilimize kazandırılırken mütercim ve/veya editör arkadaşların yaptıkları çok yerinde eklerle farklı sayfa sayılarına sahip olabiliyor. (Bu açıdan, İş Bankası Kültür Yayınları çok güzel bir uygulama gerçekleştiriyor.)
Yazar, kimilerine göre „kahraman“, kimilerine göre „barbar“ Türkler veya aynı bakış açılarıyla „kahraman“ veya „kahpe“ Bizanslılar tuzağına düşmemiş veya öyle bir tercih yapmamış. 19. yüzyıldan itibaren özellikle Anglo-Amerikan tarihçiler ve araştırmacı-yazarların „Batı merkezli“ Dünya ve tarih yazımı hakkındaki çoğu zaman bilinçli bu tercihinden uzak ve çok daha objektif bir tarih yazımını tercih etmesi onu özellikle bizim açımızdan ön plana çıkartıyor.
İlginçtir ki, bu tercihinin beraberinde getirdiği bir handikap var. O da araştırdığı döneme ait yazılı kaynakların gerçeği yansıtma konusunda ki eksikleri ve subjektif nitelikleri. Bunu aşmak için, her iki taraftan olduğu gibi, „taraf“ olmamaya çalışan kaynaklardan da alıntılar yapıyor. Ama, bunun okuyucuya yansıması, irdelediği bazı noktaları iki hatta bazen üç defa ele alması olmuş. Objektif bir tarihçi açısından „olmazsa olmaz“ bu yaklaşım bazı noktalarda okuyucuyu yoruyor.
Aslında kitabın başlığı içeriğine haksızlık ediyor. „Malazgirt 1071“ başlığı, Osprey’de yayınlanan „Sefer/Harekât“ serisinin bir parçası olduğu için de, doğal olarak, sadece söz konusu muharebeye odaklanan bir eser olduğu izlenimini uyandırıyor. Ancak, yazar çok daha ayrıntılı bir çalışma gerçekleştirerek, Bizans imparatorluğunun ve Selçuklu devletinin iç ve dış siyasetini, dini, kültürel ve ekonomik açılardan da ele alarak bu unsurların askeri tarih içindeki önemini çok güzel vurguluyor.Zaten David Nicolle’un genel yaklaşımı bu...
Buna ek olarak, aynı dönemlerde gerçekleşen bölgesel göçleri ve bunların sadece iki tarafa değil, o coğrafyada yer alan çok sayıda önemli krallığa ve beyliğe etkilerini de anlatıyor.
Doğrudan “savaş tarihi” ile ilgilenen okura ise, muharebeye giden süreci her iki tarafın gözünden son derece detaylı olarak anlatmış.
Askeri açıdan, Türk-göçebe ordularının nasıl evrildiğini güzel sunuyor. Yerleşik düzene geçmiş toplumlarla irtibat kurup onlara karşı ve onların safında çarpıştıkça, bu kültürlerin ordularından nasıl etkilendiklerini ve kompozit yapılı bir ordu oluşturduklarını yeri geldikçe sık sık vurgulamış.
Christa Hook’un'ın güzel çizimleri ve resimleri her zamanki gibi okumayı güzelleştiren ve kavramayı kolaylaştırıyor. Yazarın kendi arşivinden eklediği fotoğraflarda kitabın içeriğini zenginleştirmiş.
Eleştiri yapabileceğim nokta, özellikle “Selçuklu Komutanları” kısmı zayıf kalmış. Bunda göçebe kültüründen gelen devletlerin “yazılı tarih” konusundaki eksiklikleri tabii ki önemli bir rol oynuyor; ancak, diğer bazı bölümlerde değindiği komuta ve kontrol kademesindeki unsurları bu bölüm altında da toparlayabilirdi.
Sadece, tarihe damgasını vurmuş bir muharebeyi öğrenemek için değil, Bizans ve İslam orduları hakkında bilgi edinmek isteyenler içinde, kısa, ama uzmanlar tarafından hazırlanmış, iyi ve konuya hâkim bir mütercimin Özgür Kolçak elinden çıkmış, İş Bankası gibi köklü bir yayınevi tarafından yayınlanmış bir askeri tarih eseri. Yalnız dikkat, sadece "askeri tarih meraklılarına" hitap eder. Onlardansanız, alın okuyun, kütüphanenize katın.
David Nicolle tarafından yazılan ve Osprey Yayınevinden çıkan orijinal kitap ise “Campaign” (Sefer/Harekât) serisinin 262. kitabı olarak 2013 yılında basılmış. Serinin diğer kitaplarına kıyasla dilimize çabuk kazandırılmış olan bu eser her şeyden önce, sadece “askeri tarih meraklılara” hitap eden türden!
Bilmeyenler için Osprey Yayınevi 1969 yılından beri Londra’da faaliyet gösteren, günümüzde 25 ayrı seride, toplamda bugüne kadar 3.500 civarında eser vermiş bir firma. İş Bankası sayesinde, ülkemizde askeri tarihe ilgi duyanların 2010 yılında okumaya başladıkları serinin kitapları dilimizde yayınlanırken, bizdeki talep ve ilgi alanı farklı olduğundan, orijinal sıralamayı takip etmiyor.
Ayrıca farklı serilerden kitaplar tek bir seri olarak yayınlanıyor. Örneğin, bugün tanıtacağım kitap, “Campaign” serisine aitken, önceki eser Osprey’in “Met at Arms” (Askerler) serisine aittir. Seçimlerin neye göre yapıldığını bilmiyoruz, maalesef ne seri başladığında ne de bazı kitaplarda herhangi bir açıklama yapılmadı.
Osprey Yayıncılık her biri serisi için standart formatlar seçiyor. Ancak, bazı eserler dilimize kazandırılırken mütercim ve/veya editör arkadaşların yaptıkları çok yerinde eklerle farklı sayfa sayılarına sahip olabiliyor. (Bu açıdan, İş Bankası Kültür Yayınları çok güzel bir uygulama gerçekleştiriyor.)
Yazar, kimilerine göre „kahraman“, kimilerine göre „barbar“ Türkler veya aynı bakış açılarıyla „kahraman“ veya „kahpe“ Bizanslılar tuzağına düşmemiş veya öyle bir tercih yapmamış. 19. yüzyıldan itibaren özellikle Anglo-Amerikan tarihçiler ve araştırmacı-yazarların „Batı merkezli“ Dünya ve tarih yazımı hakkındaki çoğu zaman bilinçli bu tercihinden uzak ve çok daha objektif bir tarih yazımını tercih etmesi onu özellikle bizim açımızdan ön plana çıkartıyor.
İlginçtir ki, bu tercihinin beraberinde getirdiği bir handikap var. O da araştırdığı döneme ait yazılı kaynakların gerçeği yansıtma konusunda ki eksikleri ve subjektif nitelikleri. Bunu aşmak için, her iki taraftan olduğu gibi, „taraf“ olmamaya çalışan kaynaklardan da alıntılar yapıyor. Ama, bunun okuyucuya yansıması, irdelediği bazı noktaları iki hatta bazen üç defa ele alması olmuş. Objektif bir tarihçi açısından „olmazsa olmaz“ bu yaklaşım bazı noktalarda okuyucuyu yoruyor.
Aslında kitabın başlığı içeriğine haksızlık ediyor. „Malazgirt 1071“ başlığı, Osprey’de yayınlanan „Sefer/Harekât“ serisinin bir parçası olduğu için de, doğal olarak, sadece söz konusu muharebeye odaklanan bir eser olduğu izlenimini uyandırıyor. Ancak, yazar çok daha ayrıntılı bir çalışma gerçekleştirerek, Bizans imparatorluğunun ve Selçuklu devletinin iç ve dış siyasetini, dini, kültürel ve ekonomik açılardan da ele alarak bu unsurların askeri tarih içindeki önemini çok güzel vurguluyor.Zaten David Nicolle’un genel yaklaşımı bu...
Buna ek olarak, aynı dönemlerde gerçekleşen bölgesel göçleri ve bunların sadece iki tarafa değil, o coğrafyada yer alan çok sayıda önemli krallığa ve beyliğe etkilerini de anlatıyor.
Doğrudan “savaş tarihi” ile ilgilenen okura ise, muharebeye giden süreci her iki tarafın gözünden son derece detaylı olarak anlatmış.
Askeri açıdan, Türk-göçebe ordularının nasıl evrildiğini güzel sunuyor. Yerleşik düzene geçmiş toplumlarla irtibat kurup onlara karşı ve onların safında çarpıştıkça, bu kültürlerin ordularından nasıl etkilendiklerini ve kompozit yapılı bir ordu oluşturduklarını yeri geldikçe sık sık vurgulamış.
Christa Hook’un'ın güzel çizimleri ve resimleri her zamanki gibi okumayı güzelleştiren ve kavramayı kolaylaştırıyor. Yazarın kendi arşivinden eklediği fotoğraflarda kitabın içeriğini zenginleştirmiş.
Eleştiri yapabileceğim nokta, özellikle “Selçuklu Komutanları” kısmı zayıf kalmış. Bunda göçebe kültüründen gelen devletlerin “yazılı tarih” konusundaki eksiklikleri tabii ki önemli bir rol oynuyor; ancak, diğer bazı bölümlerde değindiği komuta ve kontrol kademesindeki unsurları bu bölüm altında da toparlayabilirdi.
Sadece, tarihe damgasını vurmuş bir muharebeyi öğrenemek için değil, Bizans ve İslam orduları hakkında bilgi edinmek isteyenler içinde, kısa, ama uzmanlar tarafından hazırlanmış, iyi ve konuya hâkim bir mütercimin Özgür Kolçak elinden çıkmış, İş Bankası gibi köklü bir yayınevi tarafından yayınlanmış bir askeri tarih eseri. Yalnız dikkat, sadece "askeri tarih meraklılarına" hitap eder. Onlardansanız, alın okuyun, kütüphanenize katın.·
122 Gösterim
1 Yorum
Osprey çok büyük hizmetler icra eden bir yayınevi. Routledge ile işbirlikleri var diye biliyorum
Yıllar önce başladıklarında herhalde kendileri de buralara geleceklerini pek tahmin edememişlerdir. Ama özellikle son 20 yılda askeri tarih literatürüne damgalarını vurdular.
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.