Türk Mizahının Evrimi ÜzerineEdebiyat
Türk Mizah Ekolojisi-Azem Sevindik
Mizah, geçmişten günümüze toplumların vazgeçilmezidir. Kaybolmaz ama şekil değiştirir. Otokratik rejimler, baskı bile onu yıkamaz çünkü gülmeyi kimse bırakamaz, bırakmaz. Bilinen tarihi Antik Yunan'da başlar varsayılır. Ama insanın olduğu vakitten Kıyamet'e, yani nihayete, kadar mizah ve gülmek devam edecek.
Komedyalarla başlayan gülmek serüveni evrimleşerek varlığını sürdürür. Bulunduğu ortama ayak uydurur. Önceden soyluları eğlendirmek için sahnelerde sergilenen komik, günümüzde çeşitli ve daha ulaşılabilir mecralarda varlığını sürdürmektedir. Türk mizahının serüveni de farklı ilerlememiştir.
Ozanlarla başlayan süreç meddahlarla devam etmiş, meddahlardan da stand-up'çılar almış ve devam ettirmektedirler.
Meddahlar fıkra anlatarak, abartılı hikâyeler anlatarak insanları eğlendirmişler ve bundan da kendi ekonomilerini kazanmışlardır.
Meddahlarla birlikte Karagöz oyunu, ortaoyunu gibi kentsoylu komedi oyunları; köy seyirlik oyunları gibi taşra/köy güldürü oyunları; insanları eğlendirmek için, gülmek için oynanmış ve insanların gülmen ihtiyacını karşılamıştır.
Sözlü, yazılı ve elektronik ortamlarda icra edilerek varlığını sürdüregelmişlerdir.
Sözlü kültürde ozan, meddah, fıkra anlatma ve gündelik sözlü mizah; yazılı kültürde hikâyeler, romanlar ve benzeri edebî türler, karilatürler, şiirler vs. elektronik ortamda internet siteleri, YouTube, sosyal medya araçları mizah için önemli mekânlardır. Hatta YouTube, X, Instagram vb. medya ve sosyal medya araçlarında yapılan yorumlarla kendine has bir mizah kültürü oluşmuştur.
Bunlara ek olarak da daha önce üretilen içeriklerin (sinema filmi, dizi, çizgi dizi, diğer içerikler) yeniden yapılarak mizah yapıldığı örnek de bolca bulunmaktadır.
Mizahtan faydalanan birçok mecra vardır. Bunlardan biri de gazeteler. Onlar da dikkat çekmek için mizahı kullanmaktadır.
Türk mizahının evrimi kısaca bu şekilde.
·
32 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Murat Keklik
Gönderi Sahibi
Bu incelemeyi yazanın bir yüzü beğenmeyenin iki yüzü
İncelemenin kadri bilgiye ihtiyaç olduğunda bilinir
Alıntı alıntıya baka baka güzelleşir
Kitapların hastasıyım, inceleme yazmanın ustasıyım