Bulantı, okuduğumda beni yalnızca bir romanın dünyasına değil, kendi varoluşumun içine doğru da iten bir kitap oldu. Sartre bu eserinde bir hikâye anlatmaktan çok, insanın dünyayla ve kendisiyle kurduğu ilişkiyi sorguluyor. Bu yönüyle Bulantı, klasik anlamda “keyifle okunan” bir roman olmaktan ziyade, okuru rahatsız eden, yer yer bunaltan ama tam da bu yüzden etkileyici olan bir eser.
Romanın başkahramanı Antoine Roquentin’in yaşadığı “bulantı”, fiziksel bir rahatsızlıktan çok, varoluşun anlamsızlığıyla yüzleşmenin yarattığı bir duygu. Benim için bu bulantı, insanın gündelik hayatta fark etmeden kabul ettiği gerçeklerin bir anda çözüldüğü o anlara çok benziyor. Sartre, nesnelerin, insanların ve hatta zamanın bile aslında zorunlu bir anlam taşımadığını Roquentin’in gözünden gösterirken, beni de kendi hayatımdaki “alışılmış anlamları” sorgulamaya itti.
Kitap boyunca dikkatimi çeken en önemli nokta, Sartre’ın dili ve anlatım tarzı oldu.Bazı bölümlerde bu yoğunluk beni yorsa da, aslında bu yorgunluğun bilinçli olarak yaratıldığını düşünüyorum. Çünkü Bulantı, okuru rahatlatmak isteyen bir kitap değil; tam tersine, onu düşünmeye zorlayan, kaçamayacağı sorularla baş başa bırakan bir eser.
Romanı okurken zaman zaman Roquentin’e yakın hissettim, zaman zaman da ondan uzaklaşmak istedim. Onun toplumdan kopuşu, insanlarla kurduğu mesafeli ilişki, yalnızlığı; bir yandan tanıdık, bir yandan da rahatsız ediciydi. Sanırım Sartre’ın başarısı da burada yatıyor: Okur olarak karakterle tam anlamıyla özdeşleşmemize izin vermiyor ama onu görmezden gelmemizi de imkânsız kılıyor.
Sonuç olarak Bulantı, kolay okunan ya da herkesin seveceği bir kitap değil. Ancak insanın varoluşunu, özgürlüğünü ve sorumluluğunu sorgulamak isteyenler için oldukça sarsıcı ve düşündürücü bir eser. Benim için bu kitap, bitirdiğimde rahatladığım değil; kapağını kapattıktan sonra bile zihnimde yaşamaya devam eden bir roman oldu. Sartre, Bulantı ile bana net cevaplar vermedi ama belki de en değerlisi olan şeyi yaptı: Doğru soruları sordurdu.
BulantıJean-Paul Sartre
BulantıJean-Paul Sartre · Can Yayınları · 202528bin okunma