Kitabı okumadan kitaba hakim olabilecek bilgiler içerir.
İlahi Komedya çoğu zaman “zor bir klasik” olarak anılır. Cehennem katları, sayılar, semboller, tarihsel göndermeler… Evet, bunların hepsi var ve zor. Açıkçası bu eseri anlamak için ön hazırlık olarak bir çok kitap okudum. Ama Dante’yi gerçekten okuduğunda şunu fark ediyorsun: Bu kitap bir edebiyat gösterisi değil; bir insanın içinden geçerken tuttuğu notlar.Dante bu eseri yazdığında sürgünde,yurdundan edilmiş, siyaseten yenilmiş ve dostlarını kaybetmiş biridir. Yani İlahi Komedya,hayatı dağılmış bir adamın içini döktüğü, kendi adalet ve inanç sistemine göre yazdığı bir eser demek yanlış olmaz.Belki bu yüzden bu kadar gerçek. Çünkü buradaki günahlar tüm insanlık için genel geçer günahlar.
Üç ana bölümden oluşur. Her bölüm 33 kantodur (Girişle beraber toplam 100). Şiir, "terza rima" denilen 3'lü uyak düzeniyle yazılmıştır. Bu, Hristiyanlıktaki Teslis (Üçleme:Baba-Oğul-Kutsal Ruh) inancını simgeler.
Kitabı okuduktan sonra birçok açıdan yorumlanışını okudum. Ben iki şekilde açıklamaya çalışacağım bu bilgiler doğrultusunda. Birincisi kitabın normal akış şekilini( Bir nevi özeti), ikincisi de psikolojik yönünü.
Eser, ruhun günahtan arınışını simgeleyen üç ana bölümden oluşur:
1-CEHENNNEM:
Cehennem huni şeklindedir ve dokuz katlıdır. Her günah için ayrı bir kat vardır.Dante, rehberi Romalı şair Virgilius (Ortaçağ’da aklın sembolü sayılır.)ile yerin dibine iner. Burada günahkarların işledikleri suçlara göre sonsuza dek nasıl cezalandırıldıklarını görür ve bizlere aktarır.
1.kat:VAFTİZ EDİLMEMİŞLER VE ERDEMLİ PAGANLAR:Burda fiziksel bir acı yoktur fakat, Tanrıyı göremeyecek olmanın hüznü ve özlemi içindedirler.Buradakiler kötü insanlar değillerdir, sadece Hristiyanlık öncesi yaşadıkları için vaftiz edilmemişlerdir.
Heredot, Homeros, Horatius, Ovidius gibi şairler,Sokrates, Platon, Aristoteles gibi Yunan filozofları bu katta yer alır.
Selahaddin Eyyubi de bu kattadır. Müslüman bir lider olmasına rağmen Dante onun erdemine saygı duyduğu için buraya koymuştur.( Kudüs’ü fetheden komutan olduğu için.)
2.Kat-ŞEHVET:Dünyadayken tutkularına kapılıp savrulanlar, burada karanlık ve korkunç bir fırtınada sonsuza dek oradan oraya savrulurlar.Kleopatra,Truvalı Helena,Achilles (Aşil),Francesca ve Paolo bu kattadır.
3.Kat-OBURLUK:Midesine düşkün olanlar, çamurlu ve pis kokulu bir yağmur altında, üç başlı köpek Cerberus tarafından parçalanırlar.
Ciacco: Dante’nin Floransalı bir hemşehrisi. Siyasi kehanetlerde bulunur.
4.Kat-AÇGÖZLÜLÜK:Parayı biriktirenler ve savuranlar, devasa ağırlıkları birbirlerine karşı iterek sonsuza dek çarpışırlar.
5.Kat-ÖFKE:Öfkesini dışa vuranlar Styx nehrinin yüzeyinde birbirlerini parçalar; öfkesini içine atanlar suyun altında nefessiz kalır.
Filippo Argenti: Dante’nin Floransa'daki azılı siyasi düşmanı. Dante onu çamurların içinde birbirini parçalarken görünce hiç acımaz.
6.Kat-SAPKINLIK(DİNSİZLİK):Tanrı’ya ve dini öğretilere karşı gelenler, alevler içindeki açık mezarlarda yanarlar.
Epikür: Ruhun ölümlü olduğunu savunan Yunan filozof.
Farinata degli Uberti: Floransalı bir Ghibelline lideri (Dante’nin siyasi rakibi).
7.Kat-ŞİDDET:Başkalarına (kan nehri), kendine (intihar edenler ağaca dönüşür) ve Tanrı'ya/doğaya şiddet uygulayanlar farklı ateş azapları çeker.
Büyük İskender ve Atilla: Kan nehrinde (Phlegethon) boğulurlar.
Pier della Vigna: İmparatorun danışmanıydı, iftiraya uğrayınca intihar etti. (Burada bir ağaca dönüşmüştür).
8.Kat-HİLE VE SAHTEKARLIK:On farklı hendeğe bölünmüştür. Yaltakçılar dışkı içinde yüzer, rüşvetçiler kaynayan zifte atılır, büyücüler kafaları ters dönmüş şekilde yürür.
Odysseus (Ulysses): Truva atı hilesini yaptığı için alevler içindedir.
Papa III. Nicolaus: Din makamını parayla sattığı için ayakları yanarak bir çukurun içinde durur.
Hz. Muhammed (S.A.S) ve Hz. Ali’yi buraya koymuştur. (Tövbe Ya Rabbim) Çünkü müslümanlığı getirerek insanlar arasında ayrımcılığa ve bölücülüğe sebep olduğunu düşünmektedir. Bu yüzden II.Abdülhamit döneminde yasaklanan bir kitaptır.
9.Kat-İHANET:En derin ve en soğuk kat. İhanet edenler (Yahuda, Brutus vb.) buz tutmuş bir gölün (Cocytus) içinde donmuş haldedirler.En büyük günahkarların olduğu yerdir.
Kont Ugolino: Çocuklarını yediği söylenen (veya onlarla açlıktan ölen) hain lider. Düşmanının kafasını kemirirken tasvir edilir.
Cehennem'in tam merkezinde, beline kadar buza gömülmüş devasa ve üç suratlı Lucifer (Şeytan) bulunur. Üç ağzıyla tarihin en büyük üç hainini (İsa'ya ihanet eden Yahuda ile Sezar'a ihanet eden Brutus ve Cassius) sonsuza dek çiğnemektedir.
Dante'nin bu kişileri yerleştirdiği yerler tamamen kendi siyasi görüşü ve ahlaki değer yargılarıyla ilgilidir. Özellikle düşmanı olan Papaları Cehennem'e koyması, o dönem için çok cesur bir harekettir.
2-ARAF
Cehennem’den çıkan Dante ve Virgilius, Güney Yarımküre'de denizin ortasında yükselen devasa bir adaya, yani Araf Dağı’na ulaşırlar. Burası Cehennem’in aksine umudun olduğu bir yerdir; çünkü buradaki ruhlar eninde sonunda Cennet’e gideceklerini bilirler.
Araf, tıpkı Cehennem gibi katmanlardan oluşur ama burada cezalar intikam için değil, ruhu terbiye etmek içindir.
Dante Araf’ın kapısına geldiğinde, bir melek kılıcıyla alnına 7 tane "P" harfi çizer (Latince Peccatum yani "Günah" kelimesini temsil eder). Dante her katı geçip bir günahtan arındıkça, alnındaki harflerden biri silinir.
1.Kat-KİBİR:Kibirli ruhlar, başlarını dik tutamasınlar diye sırtlarında devasa kayalar taşıyarak yürürler.
2.Kat-KISKANÇLIK:Başkalarına kötü gözle baktıkları için gözleri demir tellerle dikilmiştir; sadece sesleri duyabilirler.
3.Kat-ÖFKE:Öfkenin gözü kör eden doğasını temsil eden koyu ve boğucu bir dumanın içinde yürürler.
4.Kat-TEMBELLİK:Hayattayken iyilik yapmakta yavaş davrandıkları için burada hiç durmadan, hızla koşmak zorundadırlar.
5.Kat-AÇGÖZLÜLÜK:Dünyevi mallara çok değer verdikleri için yüzükoyun yere uzanmış halde "Ruhum toprağa yapıştı" diye ağlarlar.
6.Kat-OBURLUK:Mis kokulu meyve ağaçlarının ve berrak suların yanında aç ve susuz bırakılarak zayıflarlar.
7.Kat-ŞEHVET:Ruhlar, aşırılıklarından arınmak için devasa bir ateş çemberinin içinden geçerler.
Dante yedi katı tırmanıp tüm "P" harflerinden kurtulduğunda dağın zirvesine ulaşır.
Burası Adem ve Havva'nın kovulduğu Cennet Bahçesi'dir.Burada çok önemli olaylar yaşanır.Virgilius veda eder.(Virgilius aklı ve felsefeyi temsil eder; ancak akıl bir noktaya kadar rehberlik edebilir. İnanç ve ilahi aşkın bölgesine (Cennet) giremez.)
Beatrice gelir.(Dante'nin hayatı boyunca sevdiği Beatrice, görkemli bir arabayla iner. Dante'yi önce geçmiş günahları için azarlar, sonra onu ilahi yolculuğun son aşamasına hazırlar.
Lete ve Eunoe Nehirleri: Dante, Lete nehrinden içerek günahlarının anısını siler; Eunoe nehrinden içerek yaptığı iyilikleri hatırlar.
Dante artık "yıldızlara çıkmaya" hazırdır.
3-CENNET
Dante'nin yolculuğunun son durağı olan Cennet (Paradiso), Cehennem ve Araf'ın aksine mekan olarak değil, Dünya'yı çevreleyen dokuz gök katı (gezegenler) ve en dıştaki ilahi kat olarak tasvir edilir.
Burada Dante'ye rehberliği, ilahi aşkın ve inancın sembolü olan Beatrice yapar. Cennet'te her şey ışık, müzik ve mutlak huzur üzerinedir.
Dante, o dönemin astronomi anlayışına göre her gezegeni farklı bir erdemle eşleştirir:
1.Kat-AY:İstemeyerek de olsa ettikleri yeminleri bozanlar (Eksik sadakat).
2.Kat-MERKÜR:İyi işleri, Tanrı rızası için değil de şan ve şöhret için yapanlar.
3.Kat-VENÜS:Hayatlarını sevgi ve aşk üzerine kuran ruhlar.
4.Kat-GÜNEŞ:Bilgeler ve ilahiyatçılar (Aquinalı Thomas gibi). Işıklarıyla dünyayı aydınlatanlar.
5.Kat-MARS:İnanç uğruna savaşanlar ve şehitler. Ruhlar burada dev bir haç şekli oluşturur.
6.Kat-JÜPİTER:Adil hükümdarlar ve yöneticiler. Ruhlar burada adaleti simgeleyen bir kartal şekli oluşturur.
7.Kat-SATÜRN:Dünyadan elini eteğini çekmiş, hayatını ibadete adamış dervişler ve keşişler.
8.Kat-YILDIZLAR KATI:Havariler ve kutsal ruhlar. Dante burada inanç, umut ve sevgi üzerine sınavdan geçer.
9.Kat-KRİSTAL GÖK:Meleklerin bulunduğu, evrenin hareketini başlatan en hızlı kat.
Cennet'in ötesinde, zaman ve mekanın dışındaki gerçek yer olan Empyrean (Göklerin Göğü) bulunur.Bütün kutsal ruhlar, devasa bir beyaz gülün taç yaprakları üzerine dizilmişlerdir ve Tanrı'nın ışığını seyrederler.Yolculuğun son saniyelerinde Beatrice yerini Aziz Bernard'a bırakır. Bernard, Dante'nin Tanrı'yı görebilmesi için Meryem Ana'ya dua eder.Dante, Tanrı'yı birbiriyle iç içe geçmiş, farklı renklerde ama aynı hacimde üç daire (Baba, Oğul, Kutsal Ruh) olarak görür. Bu ışığın içinde insan suretini fark eder ama bunu kelimelerle anlatamayacağını söyler.
Dante, Tanrı'nın sevgisini (ilahi aşkı) hissettiği anda arzularının ve iradesinin bu evrensel çarkla uyumlandığını fark eder. Kitap şu ünlü dizeyle biter:
"Güneşi ve diğer yıldızları hareket ettiren sevgi..."
PSİKOLOJİK YÖNÜYLE İLAHİ KOMEDYA
1. Cehennem: Farkında Olmadan Kaybolmak
Cehennem, Dante’de acının başladığı yer değil; inkârın başladığı yerdir. İnsan burada yanlışta olduğunu bilir ama onu bırakmak istemez. En çarpıcı olan şey şudur: Cehennemdekilerin çoğu hâllerinden şikâyetçi değildir. Kendilerini haklı görürler.
Buradaki insanların:Sürekli başkalarını suçladığı,kendine dönmekten kaçtığı,“Ben böyleyim” diyerek değişimi reddettiği hâlidir.
Cehennem bir ceza yeri olmaktan çok, donmuş bir bilinç hâlidir. İnsan burada aynı düşünceyi, aynı duyguyu, aynı davranışı tekrar eder. Zaman ilerlemez. Derinleşmez. Dönüşmez.Günlük hayatta bu evre; aynı hataları tekrar etmek,aynı ilişkilerde yaralanmak,aynı öfkede kalmak olarak yaşanır.Dante’nin cehennemi bize şunu söyler:İnsan, farkındalığı yoksa acıya bile alışır.
2. Araf: Sorumluluk Almaya Başlamak
Araf, dönüşümün başladığı yerdir. Burada artık inkâr yoktur ama rahatlık da yoktur. İnsan yanlışını görür, kabul eder ama henüz yeni hâline alışamamıştır.
Bu evrede:“Evet, burada bir yanlış var” deme cesaretidir.Suçu dışarıda değil, kendinde aramaya başlamaktır.Değişmenin zaman aldığını kabullenmektir.
Araf’taki ruhlar acele etmez. Çünkü bilirler:Gerçek dönüşüm sabır ister.Bu evrede insan çoğu zaman huzursuzdur. Çünkü eski benlik gitmiştir ama yenisi henüz gelmemiştir. Arada kalmışlık hissi buradan gelir. Dante’nin Araf’ı bu yüzden en insani bölümdür.
Hayatta Araf:Terapiye başlamak,bir alışkanlığı bırakmaya çalışmak,bir ilişkiden sonra yalnız kalabilmek,inancı yeniden sorgulamak gibi yaşanır.
Araf şunu öğretir:İyileşme, hız değil derinlik ister.
3. Cennet: Anlamla Uyumlanmak
Cennet, mutluluk patlaması değildir. Sessizdir. Sadeleşmiştir. Dante burada artık anlatmakta zorlanır çünkü kelimeler yetmez.
Bu evrede:Kendinle kavga etmediğin,hayatla pazarlık yapmadığın,olduğun hâlinle barıştığın yerdir.Cennet’te “neden böyle oldu?” sorusu yoktur.“Bu bana ne öğretti?” sorusu vardır.
Burada insan:Kendi sınırlarını bilir,başkalarıyla kıyaslanmaz,zorlanmayı hayatın bir parçası olarak kabul eder.
Günlük hayatta Cennet, sürekli neşe değildir.Ama derin bir sükûnettir.İnsan burada az şey ister, ama çok şeye şükredebilir.
Dante’nin Cennet’i bize şunu fısıldar:Huzur, her şeyin yolunda olması değil; olanla kavga etmemektir.
İlahi Komedya’nın en büyük hatırlatması şudur:Cehennem farkındalıksızlıktır.Araf cesarettir.Cennet uyumdur.Ve bu üçü de,ölmeden önce yaşanır.
İlahi Komedya’yı büyük yapan şey kusursuzluğu değil. Aksine, Dante’nin kendini saklamamasıdır. Kendi öfkesini, kibirini, politik hesaplaşmalarını bile metnin içine koyar. Bu cesaret, eseri canlı kılar.Bu yüzden İlahi Komedya sadece “ölüm sonrası âlemler” kitabı değildir.Bu kitap, insanın kendi içinden geçme cesaretinin haritasıdır.
Ve belki de en samimi yanı şudur:Dante yolun sonunda “oldum” demez.Sadece şunu söyler: “Gördüm.”
Doğruyu söylemek gerekirse okuması çok zor bir eserdi. Açıklamaları olmasa anlaması da zor bir eser. Kitap okuyanların hakim olması gerektiğini düşündüğüm için bu zorlu süreci geçirdim. Kendimi tebrik ediyorum.:)
·
280 Gösterim
4 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Tuğba ASLANTÜRK
Gönderi Sahibi
Teşekkür ederim. Sağolun.Kitaplar hep zamanını bekler. ☺️ En kısa zamanda okumanız dileğiyle. 🌿🥰
Tuğba ASLANTÜRK
Gönderi Sahibi
İnanın bu açıklayamayı yazmaya çalışırken eseri daha iyi anladım. 😊 Faydalı olabilme mutluluğunu bana yaşattığınız için bende size teşekkür ederim. 🌿☺️
Sadece beğeni ile kalamam 😁 yazmadığım incelemenin altına bağlantı adresini kopyala yapıştır yaparım 🙈 teşekkür ediyorum Sayın Okuyucu 🫠
