Perec burada hikaye anlatmıyor, bir bilinç halini sabitliyor. İsimsiz genç adamın yaptığı şey tembellik değil, daha sert bir şey: Dünyayla bağını kesme kararı. Asıl mesele bu gencin kim olduğu değil, neyi reddettiğidir. Bu reddediş tembellik değildir. Hayata küsmek de değildir. Daha ileri bir noktadadır: Hayatı yok sayma kararı.
Kitap boyunca anlatılan şey bir bunalım değil, bir kriz anı da değil. Aksine, son derece sakin, kontrollü ve neredeyse metodik bir geri çekilme halidir. Bu genç adam ne acısını anlatır ne isyan eder ne de kurtulmak ister. O, yalnızca çekilir.
Kitabın en rahatsız edici ve en iyi yanı ikinci tekil şahıs kullanması. “Sen” diye hitap edildikçe şunu fark ediyorsun: Okur değilsin, tanık değilsin, hedef sensin. Bu yüzden metin sakin değil; sessiz bir baskı kuruyor. Bu kitap huzursuz eder. Çünkü sana şunu sorar: “Ya sen de bir noktada çekilmek istediysen?” Ama bunu açıkça sormaz. Daha kötüsünü yapar. Bu ihtimalle baş başa bırakır.
Uyuyan Adam’ı varoluşçu metinlerle aynı sepete koymak kolaydır ama yanıltıcıdır. Camus’daki gibi absürdle mücadele yoktur. Sartre’daki gibi özgürlük sancısı da yoktur. Burada anlam arayışı bile reddedilmiştir. Perec’in sunduğu şey şudur: Anlam aramayı bile reddeden bir bilinç.
Metnin dili bilinçli olarak tekdüzedir. Tekrarlar, sıradan ayrıntılar, gündelik rutinin neredeyse mekanik bir aktarımı… Bunlar okuru sıkmak için değil, okuru hissizliğin içine çekmek için vardır. Okurken insanın üstüne bir ağırlık çöker. Bitirdikten sonra ise garip bir berraklık kalır. Sanki kitap değil de, bastırılmış bir düşünce okunmuştur. Romanın asıl gücü şuradadır: Herkesin içinde bir yerlerde duran ama çoğu zaman adını koyamadığı o hissi fazla dürüst bir şekilde dile getirir. Ve bunu yaparken ne umut satar ne çözüm önerir ne de okuru teselli eder.
Uyuyan Adam herkes için yazılmış bir kitap değildir. Hatta çoğu insan için yazılmamıştır. Ama okuyan ve bitiren biri için şunu söylemek mümkündür: Bu metin sizi eğlendirmez, öğretmez, iyileştirmez. Sadece aynayı biraz fazla yaklaştırır. Ve bazı aynalar, uzun süre bakılacak gibi değildir.
·
69 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.