Uyurgezerler ~ Hermann Broch
“Yalnız kalan herkes, bir başkasını öldürmek zorundadır.”
Merhaba sevgili kitapseverler, son 14 günümü modern edebiyatın en sarsıcı, en zorlu ve tehlikeli labirentlerinden birinde geçirdim. Uyurgezerler Üçlemesi.
Broch , 30 yıllık bir tarih şeridinde, değerler sisteminin nasıl kemirilip paramparça olduğunu, ve insanların bu enkaz içinde nasıl ruhsuz, anlamsız, otomatik bir halde yaşadığını gösteriyor. Yazar bu çöküşü üç farklı dönem ve karakter üzerinden anlatmış. Romantizmin nasıl korkuya, anarşizmin nasıl kaosa ve realizmin nasıl buz gibi bir hiçliğe dönüştüğünü ilmek ilmek işlemiş.
Okurken Pasenow’un üniformasına sığınışını, Esch’in o öfkeli adalet arayışını ve Huguenau’nun o korkunç duygusuzluğunu iliklerinizde hissediyorsunuz.
Broch’a göre modern insan, eski değerlerin (Din, Gelenek, Monarşi) yıkıldığı ama yeni bir değerin henüz kurulmadığı o korkunç boşlukta yaşar. İşte bu boşlukta nereye gittiğini bilmeden bir uyurgezer gibi yürürüz.
Yazar, satır aralarında mimari üzerinden bir yanda Schinkel’in o sade aydınlanma çağı düzenini diğer yanda Messel’in o gotik görünümlü Bonmarşesi anlatır.
Kitap boyunca her şey bitti, insanlık öldü, diyorsunuz. Realizm’in o soğuk bıçağı kemiğinize dayanıyor. Ama Broch, o devasa enkazın ardından , Pavlos’un o muazzam sözüyle sesleniyor bize:
“Canına kıyma, çünkü hepimiz hâlâ buradayız!”
Bu, bir son değil. Bu bir dönüşüm. Eski kurumlar (Petros/Kilise) yıkılmış olabilir ama insanlık ve sevgi hâlâ burada. Yıkıntının altından kalkıp yeni bir dünya kurmak zorundayız.
Bu kitap James Joyce’un Ulysses’i ile aynı rafta yer alan bitirdiğinizde sizi değiştiren, “sekiz yaşında tek başına göçe çıkan bir çocuk” (kitabı okuyanlar beni anlayacaktır) kadar ıssız ama özgür hissettiren bir başyapıt. Sanırım yeni rotam da belli oldu. Ulysses.
Ben edebiyatın felsefe olduğu yerdeyim diyenler için tavsiyemdir.
Herkese keyifli okumalar dilerim, sevgiyle
·
78 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.