“Bırak Konuşsunlar” Demenin Felsefesi
John Stuart Mill’in Düşünce ve Tartışma Özgürlüğü Üzerine adlı eseri, 19. yüzyıldan günümüze uzanan bir “ya bir susun” çağrılarına karşı yazılmış en uzun ve en kibar itiraz metinlerinden biridir. Mill’in temel derdi şudur: İnsanlar konuşsun. Yanlış da olsa, saçma da olsa, hatta sinir bozucu derecede yanlış olsa bile.
Mill’e göre bir fikri yasaklamak iki ihtimal barındırır:
1. O fikir doğru olabilir (ki bu durumda geçmiş olsun).
2. O fikir yanlış olabilir ama doğru fikrin kas yapmasını sağlar.
Yani Mill, yanlış fikirleri adeta felsefi bir spor salonu ekipmanı gibi görür. Ağırlık kaldırmadan kas yapılmadığı gibi, saçma fikirler olmadan da sağlam düşünce gelişmez. Tabii bu görüş, “Ama o fikir çok saçma!” diyenler için oldukça sinir bozucudur. Mill ise bu itiraza kısaca şöyle der:
“Evet. Ve?”
Mill, toplumun birey üzerindeki baskısını anlatırken devlet sansüründen çok daha tehlikeli bir şeye işaret eder: çoğunluğun fikir diktatörlüğü. Yani kimse seni tutuklamaz ama herkes sana “ayıp”, “olmaz”, “bizde öyle değil” der. Ve bir bakmışsın, kendi kendini sansürlemeye başlamışsın.
Mill bu durumu fark etmiş olacak ki, kitabın satır aralarında adeta şunu fısıldar:
“Devlet susturur, geçer. Ama toplum susturursa, sen de ona katılırsın.”
·
17 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.