Albert Camus’nün Yabancı adlı romanı, “absürd” felsefesinin edebiyattaki en temel örneklerinden biridir. Camus’ye göre insan, anlam arayan bir varlıktır ancak evren bu arayışa kayıtsızdır. İşte bu karşıtlık, yani insanın anlam isteği ile dünyanın anlamsızlığı arasındaki çatışma, absürd durumu oluşturur. Romanın başındaki “Bugün annem öldü. Belki de dün, bilmiyorum.” cümlesi, Meursault’nun bu absürd dünyayla kurduğu ilişkiyi doğrudan yansıtır. Meursault’nun annesinin ölümüne karşı duygusal bir tepki göstermemesi, onun ahlaki bir eksikliğinden çok, hayata karşı samimi ve süssüz duruşunun göstergesidir. Meursault, toplumun dayattığı duygu kalıplarına uymaz. Acı çekmesi, yas tutması ya da duygularını belirli biçimlerde ifade etmesi beklenirken, o yalnızca hissettiğini yaşar. Marie’ye karşı hislerini tanımlarken söylediği “Bu pek bir şey ifade etmiyor ama galiba sevmiyorum.” cümlesi, Meursault’nun duygusal dürüstlüğünü gösterir. Camus burada, bireyin içtenliğinin toplum tarafından çoğu zaman anlaşılmadığını ve dışlandığını vurgular. Romanın merkezindeki cinayet sahnesi, absürd felsefenin en belirgin örneklerinden biridir. Meursault’nun Arap’ı öldürmesi bilinçli bir planın ya da ahlaki bir gerekçenin sonucu değildir. “Güneş her şeyi kırıp parçalıyor gibiydi.” ifadesi, cinayetin fiziksel koşulların baskısıyla gerçekleştiğini gösterir. Camus bu sahneyle, insan eylemlerinin her zaman mantıklı nedenlere dayanmadığını ve hayatın çoğu zaman rastlantısal olduğunu anlatır. Mahkeme sürecinde Meursault’nun asıl yargılanma nedeni cinayet değil, annesinin cenazesinde ağlamamış olması ve toplumsal değerlere uymamasıdır. Savcının “Annesinin cenazesinde ağlamayan bir adam her türlü suçu işleyebilir.” sözü, toplumun ahlak anlayışını eleştirir. Camus’ye göre toplum, bireyi eylemlerinden çok, normlara uyup uymaması üzerinden değerlendirir. Meursault’nun Tanrı’ya inanmaması ve duygusal tepkiler göstermemesi, onun toplum dışına itilmesine neden olur. Romanın sonunda Meursault, ölümün kaçınılmazlığını kabullenir ve Tanrı fikrini reddeder. “Dünyanın yumuşak kayıtsızlığını ilk kez o zaman hissettim.” cümlesi, onun absürd bilince ulaştığını gösterir. Camus’ye göre insan, dünyanın anlamsızlığını kabul ettiğinde özgürleşir. Anlam arayışından vazgeçmek, umutsuzluk değil; hayatı olduğu gibi kabul etmektir. Sonuç olarak Yabancı, bireyin toplumla ve evrenle çatışmasını anlatan felsefi bir romandır. Camus, Meursault aracılığıyla hayatın nesnel bir anlamı olmadığını, ancak insanın bu anlamsızlık içinde özgürce yaşayabileceğini savunur.
Hayatın nesnel bir anlamı olmayabilir ama bu yaşamaya değersiz olduğu anlamına gelmez. Asıl trajedi, dünyanın anlamsızlığı değil; bu gerçeği kabullenmek yerine kendimizi teselli eden yalanlara sığınmaktır.
·
22 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.