Yetişkinler Topluluğun Araçları Çocuklar
Peter Nadas bu öykü derlemesinde sırasıyla kutsal kitap, bahçıvan, kuzu, ölümle baş başa isimli uzun öyküleri var. İlk 3 öykü yazarın yazarlık yıllarının ilk yıllarında yazılmış ve kitaba ismini de veren öykü daha deneyimli olduğu bir döneminde yazılmış. Bu deneyim farkı da okurken anlaşılıyor.
Kitapta yer alan ilk öykü Kutsal Kitap'ta bir çocuğun gözünden anlatım mevcut. Öykünün geçtiği dönem net olarak belirtilmese de öykünün içeriğinden Savaş sonrası komünizmin hüküm sürdüğü dönem olarak anlıyoruz. Komünizmin asıl yönetim biçimi olduğu ve bu yönetim sayesinde görece iyi bir hayata sahip olan aileyi okuyoruz. Bu ailede küçük Gyurika, onun anne, babası ve anneannesi ile dedesi vardır. Öykü Szidike isimli hizmetçi kızın eve gelmesi ile hareketleniyor. Bu kızın gelmesi ile küçük Gyurika günah kavramını öğrenmeye başlıyor. Öte yandan sistem her ne kadar eşitlik vaat etse de öykünün sonuna doğru Szidike'nin yaşadığı ortamı görürüz. Sistemin vaat ettiklerini yerine getirmediğini, inancın ne hale geldiğini okuruz. Öyküde yer alan Kutsal Kitap komünistler için bir araç ve zafere ulaştıktan sonra bir sembolken hizmetçi kız için çalınması gerekli değerdedir.
İkinci öykü Bahçıvan'da ise bir yas öyküsü anlatılıyor. Annesini kaybeden bir çocuk ile eşini kaybeden bir eş anlatılıyor. Annenin ölümü ile baba ve çocuk arasında bir uçurum olduğu anlaşılır. Yası şekilci bir şekilde yaşamaya çalışıp bunu oğluna da dikte etmeye çalışan bir babayı görürüz. Ne var ki bu yası çok uzun sürmeyecektir ve yası hiç bitmeyecek bir çocuğa yeni bir üvey anne getirecektir.
Kitapta yer alan en beğendiğim öykü ise Kuzu isimli öykü oldu. Yahudi bir adamın alicengiz oyunlarıyla gerçekle örtüşmeyen iddialarla hayattan koparılması anlatılıyor denilebilir. Öyküde şehrin banliyölerine bir park yapılması önemli bir dönüm noktasıdır ve Yahudi Roth Amca da burayla ilgilenmeye başlar. Bu işi sayesinde para kazanması mahalledeki kişiler tarafından hazmedilemez. Öykünün en iyi kısımları ise yetişkinlerin bu öfkesinin çocuklara geçmesi ve onlar üzerinden bir öfke bulutu oluşturmasıydı. Kötülük bulaşıcıdır ve en çok da kötülüğü bilmeyen çocuklar hastalanır bu hastalıktan. Ben öyküyü bir İkinci Dünya Savaşı alegorisi olduğunu düşündüm. Kitaptaki kuzu da masumiyetin sembolü gibi kullanılmış diye düşünüyorum.
"
Çocuklar korkularının nesnesini aynı zamanda saygı duyarlar, çünkü (inkar etseler de) içgüdüsel olarak korkuların nesnesine benzemek isterler, çünkü korkularının arasında da fark olabileceğini henüz bilmezler, korkunç olmanın en azından korkmak kadar dehşetli olduğunu daha öğrenmemişlerdir." (Sayfa 102)
"Babamın yumruğundan tiksiniyordum, annemin çılgınlığından tiksiniyordum. Tiksiniyordum, çünkü babamın yumruğu aile içinde otoriteyi temsil ediyordu, kendisine kayıtsız şartsız saygı gösterilmesini bekliyordu, her tarafına kayıtsız şartsız katılacak olursam annemin yüreğimden çıkarmam gerekecekti. Eğer kayıtsız şartsız annemin yanında yer alacak olursam babamın otoritesini reddetme gerekecekti. Babamın davranışı, içinde yaşadığım ortamın, yaşadığın düzenin somutlaşması olduğu için babamın hakimiyetini reddetmem dünya düzenini reddetmem demek olurdu. Mazlumdan tiksiniyordum, çünkü tiksinti zalimin yanında yer aldığım anlamına geliyordu; ama zalimden de tiksiniyordum çünkü mazlumun yanında oldum demek oluyordu. Sanırım daha o zaman hissetmiştim; bir şeyin reddedilimesi sadece biçimsel olamaz, bir şeyin reddedilmesi ona karşı çıkmayı, eylemi gerektirir, ne var ki ben eylem yapacak hali olmadığından seçim de yapamıyordum." (Sayfa 140)
Son öykü ise kalp krizi geçiren bir karakterin ölümle yaşam arasında ölümle baş başa kalmasını anlatıyor. Beni en çok zorlayan öykü de bu öykü oldu. Yazarın biraz deneysel hareket ettiğini ve yazarlık tecrübesinin en yoğun öykünün bu olduğunu düşünüyorum. Belki daha sakin bir kafayla okusaydım daha nitelikli bir okuma olabilirdi.
Macar Edebiyatı sevdiğim bir ülke edebiyatı ve Peter Nadas'ı da uzun zamandır okumayı düşünüyordum. Yazarın külliyatına da öyküleri ile başlamak istedim. Yazarın asıl bilinen kitabı 
Anılar Kitabı ve o da yakın zamanda yayınlandı. Diğer yayınlanan kitabı da 
Bir Aile Romanının Sonu'dir. Kitaptaki öykülerin çoğunluğunun yazarın yazarlığının ilk yıllarında yazıldığını düşünürsek okumaya değer olduğunu belirtmek isterim. Şans verin ve yeni bir yazarla tanışın. İyi okumalar.Öykü
Peter Nadas bu öykü derlemesinde sırasıyla kutsal kitap, bahçıvan, kuzu, ölümle baş başa isimli uzun öyküleri var. İlk 3 öykü yazarın yazarlık yıllarının ilk yıllarında yazılmış ve kitaba ismini de veren öykü daha deneyimli olduğu bir döneminde yazılmış. Bu deneyim farkı da okurken anlaşılıyor.
Kitapta yer alan ilk öykü Kutsal Kitap'ta bir çocuğun gözünden anlatım mevcut. Öykünün geçtiği dönem net olarak belirtilmese de öykünün içeriğinden Savaş sonrası komünizmin hüküm sürdüğü dönem olarak anlıyoruz. Komünizmin asıl yönetim biçimi olduğu ve bu yönetim sayesinde görece iyi bir hayata sahip olan aileyi okuyoruz. Bu ailede küçük Gyurika, onun anne, babası ve anneannesi ile dedesi vardır. Öykü Szidike isimli hizmetçi kızın eve gelmesi ile hareketleniyor. Bu kızın gelmesi ile küçük Gyurika günah kavramını öğrenmeye başlıyor. Öte yandan sistem her ne kadar eşitlik vaat etse de öykünün sonuna doğru Szidike'nin yaşadığı ortamı görürüz. Sistemin vaat ettiklerini yerine getirmediğini, inancın ne hale geldiğini okuruz. Öyküde yer alan Kutsal Kitap komünistler için bir araç ve zafere ulaştıktan sonra bir sembolken hizmetçi kız için çalınması gerekli değerdedir.
İkinci öykü Bahçıvan'da ise bir yas öyküsü anlatılıyor. Annesini kaybeden bir çocuk ile eşini kaybeden bir eş anlatılıyor. Annenin ölümü ile baba ve çocuk arasında bir uçurum olduğu anlaşılır. Yası şekilci bir şekilde yaşamaya çalışıp bunu oğluna da dikte etmeye çalışan bir babayı görürüz. Ne var ki bu yası çok uzun sürmeyecektir ve yası hiç bitmeyecek bir çocuğa yeni bir üvey anne getirecektir.
Kitapta yer alan en beğendiğim öykü ise Kuzu isimli öykü oldu. Yahudi bir adamın alicengiz oyunlarıyla gerçekle örtüşmeyen iddialarla hayattan koparılması anlatılıyor denilebilir. Öyküde şehrin banliyölerine bir park yapılması önemli bir dönüm noktasıdır ve Yahudi Roth Amca da burayla ilgilenmeye başlar. Bu işi sayesinde para kazanması mahalledeki kişiler tarafından hazmedilemez. Öykünün en iyi kısımları ise yetişkinlerin bu öfkesinin çocuklara geçmesi ve onlar üzerinden bir öfke bulutu oluşturmasıydı. Kötülük bulaşıcıdır ve en çok da kötülüğü bilmeyen çocuklar hastalanır bu hastalıktan. Ben öyküyü bir İkinci Dünya Savaşı alegorisi olduğunu düşündüm. Kitaptaki kuzu da masumiyetin sembolü gibi kullanılmış diye düşünüyorum.
"
Çocuklar korkularının nesnesini aynı zamanda saygı duyarlar, çünkü (inkar etseler de) içgüdüsel olarak korkuların nesnesine benzemek isterler, çünkü korkularının arasında da fark olabileceğini henüz bilmezler, korkunç olmanın en azından korkmak kadar dehşetli olduğunu daha öğrenmemişlerdir." (Sayfa 102)
"Babamın yumruğundan tiksiniyordum, annemin çılgınlığından tiksiniyordum. Tiksiniyordum, çünkü babamın yumruğu aile içinde otoriteyi temsil ediyordu, kendisine kayıtsız şartsız saygı gösterilmesini bekliyordu, her tarafına kayıtsız şartsız katılacak olursam annemin yüreğimden çıkarmam gerekecekti. Eğer kayıtsız şartsız annemin yanında yer alacak olursam babamın otoritesini reddetme gerekecekti. Babamın davranışı, içinde yaşadığım ortamın, yaşadığın düzenin somutlaşması olduğu için babamın hakimiyetini reddetmem dünya düzenini reddetmem demek olurdu. Mazlumdan tiksiniyordum, çünkü tiksinti zalimin yanında yer aldığım anlamına geliyordu; ama zalimden de tiksiniyordum çünkü mazlumun yanında oldum demek oluyordu. Sanırım daha o zaman hissetmiştim; bir şeyin reddedilimesi sadece biçimsel olamaz, bir şeyin reddedilmesi ona karşı çıkmayı, eylemi gerektirir, ne var ki ben eylem yapacak hali olmadığından seçim de yapamıyordum." (Sayfa 140)
Son öykü ise kalp krizi geçiren bir karakterin ölümle yaşam arasında ölümle baş başa kalmasını anlatıyor. Beni en çok zorlayan öykü de bu öykü oldu. Yazarın biraz deneysel hareket ettiğini ve yazarlık tecrübesinin en yoğun öykünün bu olduğunu düşünüyorum. Belki daha sakin bir kafayla okusaydım daha nitelikli bir okuma olabilirdi.
Macar Edebiyatı sevdiğim bir ülke edebiyatı ve Peter Nadas'ı da uzun zamandır okumayı düşünüyordum. Yazarın külliyatına da öyküleri ile başlamak istedim. Yazarın asıl bilinen kitabı Anılar Kitabı ve o da yakın zamanda yayınlandı. Diğer yayınlanan kitabı da Bir Aile Romanının Sonu'dir. Kitaptaki öykülerin çoğunluğunun yazarın yazarlığının ilk yıllarında yazıldığını düşünürsek okumaya değer olduğunu belirtmek isterim. Şans verin ve yeni bir yazarla tanışın. İyi okumalar.·
26 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.