İrade Eğitimi, Jules Payot’nun kişisel gelişim literatüründe hâlâ anılmasının sebebini açık eden, fakat aynı zamanda sınırlarını da net biçimde gösteren bir kitap. Payot, iradeyi doğuştan gelen bir özellik değil; bilinçli alıştırmalarla eğitilebilen bir kas gibi ele alıyor. Bu yaklaşım, kitabın omurgasını oluşturuyor.
Kitabın en güçlü yanı, irade kavramını soyut bir motivasyon söyleminden çıkarıp alışkanlık, dikkat ve disiplin ekseninde somutlaştırması. Payot, zihnin dağınıklığını modern çağdan çok önce teşhis etmiş ve “kendini yönetemeyen insan” problemini oldukça sert bir dille ele alıyor. Bu noktada metin, okuru rahatlatmıyor; aksine rahatsız ediyor. Ama bu rahatsızlık, yüzeysel değil, dönüştürücü bir türden.
Öte yandan kitabın zayıf taraflarını görmezden gelmek de entelektüel bir saflık olur. Dil yer yer didaktik, hatta buyurgan. Psikolojik çeşitliliği ve bireysel koşulları yeterince hesaba katmıyor. Payot’nun “irade her şeydir” vurgusu, günümüz psikolojisinin travma, çevresel faktörler ve zihinsel sağlık konularındaki birikimiyle birlikte okunduğunda eksik kalıyor. Yani bu kitap, herkes için tek bir reçete sunuyor ve bu da onu mutlak bir rehber olmaktan uzaklaştırıyor.
Buna rağmen İrade Eğitimi, hâlâ okunmayı hak eden bir metin. Çünkü okura şunu net biçimde söylüyor:
“Hayatında bir şeyler değişmiyorsa, bunun sebebi dış dünya değil; senin alışkanlıkların ve dikkatini nereye verdiğindir.”
Bu kitabı, “beni motive etsin” beklentisiyle değil; kendinle yüzleşmeye hazırsan okumalısın. Payot seni okşamaz, mazeretlerini de kabul etmez. Eğer bu sertliğe tahammülün varsa, kitap sana düşünsel bir omurga kazandırabilir.
İrade Eğitimi kitabı bir aynadır. Bakmak cesaret ister.
·
47 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.