Unutmanın mümkün olmadığı bir dünyaya dair sarsıcı bir yüzleşme1000Kitap
Belleğin Öcü, hafızayı yalnızca geçmişin pasif bir arşivi olarak değil, yaşayan, müdahale eden, hatta intikam alan bir varlık gibi ele alan olağanüstü bir eser. Turgay ÇUMAK, bu kitapta okuru bir hikâyenin içine değil; zihnin karanlık, bastırılmış, çoğu zaman inkâr edilen odalarına davet ediyor. Davetkâr olduğu kadar huzursuz edici bir çağrı bu.
Kitabın en güçlü yanı, belleği ahlaki bir mahkeme gibi kurması. Karakterler (ya da anlatı sesi) geçmişle yüzleşmekten kaçtıkça, bellek susmuyor; aksine daha yüksek sesle konuşuyor. ÇUMAK’ın anlatısında hatırlamak bir seçim değil, bir kader. Unutmak ise mümkün olmayan bir lüks. Bu noktada kitap, bireysel hafızayla toplumsal hafıza arasında sürekli gidip gelen bir gerilim kuruyor. Okur, kişisel travmalarla kolektif suçların aynı cümlede mücadele ettiğini fark ediyor.
Dil son derece kontrollü ama soğuk değil. Aksine, sakinliğiyle ürperten bir anlatım var. Yazar duyguyu bağırarak değil, alt metinle veriyor. Bu da hikayeyi melodramdan kurtarıp daha derin bir psikolojik etki yaratıyor. Bazı bölümlerde cümleler neredeyse bir iç monolog gibi akarken, bazı yerlerde keskin ve tok bir anlatım devreye giriyor; sanki bellek sabrını yitirip okurun yakasına yapışıyor.
Belleğin Öcü aynı zamanda bir “hesaplaşma kitabı”. Ama bu hesaplaşma ne tam bir itiraf ne de bir arınma sunuyor. ÇUMAK, okuru rahatlatmayı reddediyor. Geçmişle yüzleşmenin her zaman iyileştirici olmadığını, bazen yalnızca daha fazla yara açtığını cesurca gösteriyor. Bu yönüyle kitap, umut vaat etmekten çok hakikati dayatıyor.
Kitap bittikten sonra asıl etki başlıyor. Okur, kendi belleğini sorgulamaya başlıyor: Hangi anıları bilinçli olarak bastırdığını, hangilerini çarpıttığını, hangilerinin sessizce intikam almak için beklediğini… İşte Belleğin Öcü tam da burada gücünü gösteriyor. Okunup rafa kaldırılan bir kitap değil; zihinde dolaşmaya devam eden, ara ara rahatsız eden bir metin.
Sonuç olarak Belleğin Öcü, kolay okunan ama kolay hazmedilen bir kitap değil. Psikolojik derinliği, hafıza kavramına yaklaşımı ve rahatsız edici dürüstlüğüyle çağdaş Türk edebiyatında özel bir yerde duruyor. Geçmişle yüzleşmeye cesareti olanlar için güçlü, sarsıcı ve uzun süre akılda kalan bir okuma.
··
181 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.