Bazı metinler vardır, gülümseterek yaklaşır ama içeri sızdığında insanın kalbine sessizce dokunur. 12. Gece benim için tam olarak böyle bir eser oldu. İlk bakışta hafif, oyunbaz, yanlış anlamalarla örülü bir komedi gibi görünür; fakat satır aralarında dolaşan duygu, Shakespeare’in bizi ne kadar derin bir aynaya bakmaya davet ettiğini fısıldar.
Bir gemi kazasıyla başlayan hikâye, yalnızca ikizleri ayırmaz; kimlikleri, rollerimizi ve “ben kimim?” sorusunu da yerinden eder. Viola’nın hayatta kalmak için erkek kılığına girip Cesario oluşu, yalnızca olay örgüsünü ilerletmez; aşkın neye âşık olduğunu sorgulatır. İnsan bir bedene mi âşık olur, bir sese mi, yoksa kendine kurduğu hayale mi? Viola’nın sessiz, içine atan, fedakâr sevgisi bana oyunun en kırılgan yerini hissettirdi. Sevdiği adamın, kendi kılığına âşık olmasını izlemek… Bundan daha zarif bir acı tasvir edilebilir mi?
Orsino’nun aşkı ise gürültülüdür; şiirli, gösterişli ama bir o kadar da bencil. Olivia’nın yasının içine doğan aşkıysa ani ve savruktur. Herkes birini sever, ama kimse tam olarak doğru kişiyi sevmez. Shakespeare burada bize şunu fısıldar gibi: Aşk çoğu zaman yanlış kişiye gider, ama yine de gerçektir.
Ve Malvolio… Onu okurken güldüm, sonra durdum. Çünkü Malvolio’nun düşüşü yalnızca komik değil; aynı zamanda acımasızdır. Kendini olduğundan büyük gören, ait olmadığı bir dünyaya yükselmek isteyen bir adamın alaya alınışı… Shakespeare burada kahkahayı da vicdanla sınar. Okur olarak şu soruyla baş başa kalırız: Eğlenirken birini incittiğimizde hâlâ masum muyuz?
Hamlet ve Othello ile Kısa Bir Karşılaştırma
12. Gece, Shakespeare’in karanlık trajedileri olan Hamlet ve Othello’nun yanında durduğunda, adeta aynı ruhun başka bir yüzü gibi görünür.
• Hamlet’te kimlik arayışı içe doğru, yıkıcı ve sorgulayıcıdır. Hamlet düşünür, durur, parçalanır. 12. Gece’de ise kimlikler dışa doğru karışır; kılık değiştirir, oyunlaşır, sonunda çözülür. Biri zihnin labirenti, diğeri hayatın maskesidir.
• Othello’da aşk kıskançlıkla zehirlenir, yıkıma dönüşür. 12. Gece’de aşk yine yanlış anlamalarla örülüdür ama burada kan yerine kahkaha dökülür. Aynı duygu, farklı kaderler… Shakespeare sanki şunu söyler: Aşk aynı aşktır; onu trajediye ya da komediye dönüştüren, insanın ona ne kattığıdır.
Son Söz
12. Gece bittiğinde içimde hafif bir hüzün kaldı. Her şey çözülmüş, yanlışlar düzelmiş, âşıklar kavuşmuştu. Ama o maskelerin altındaki duygular, o sessiz bekleyişler kolay silinmiyordu. Shakespeare bu eserinde bizi ağlatmadan da yaralayabileceğini gösteriyor.
Belki de 12. Gece, şunu hatırlatıyor:
Hayat bazen bir trajedi kadar ağır değildir ama yine de insanın kalbine dokunacak kadar gerçektir.
Ve bazen en derin duygular, en hafif görünen oyunların içinde saklanır.
·
34 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.