(Spoiler içerir)
Dostoyevski’nin Yeraltından Notlar adlı eseri, bence insanın kendi iç dünyasıyla olan çatışmasını çarpıcı bir biçimde ortaya koyuyor. Kitap, “Hasta bir adamım… Kötü bir adamım.” sözleriyle başlıyor. Bu giriş, beni daha en baştan rahatsız edici ama aynı zamanda tanıdık bir iç monologla karşı karşıya bıraktı.Yeraltı Adamı’nın kendine yönelttiği bu sert yargılar, aslında insanın içine döndüğünde kendisiyle kurduğu acımasız dili yansıtıyor. Dışarıdan sosyal, uyumlu ve neşeli görünen bireyler bile iç dünyalarında aşağılık, uyumsuz ve öfkeli yanlarını fark edebilirler.
İlk bölümde , “yeraltında” yaşadığını söyleyerek kendi düşüncelerini, çelişkilerini ve insanlara karşı duyduğu öfkeyi aktarıyor. Bu yeraltı, fiziksel bir mekândan çok ruhsal bir durumdur. İkinci bölümde ise geçmişten bir anını anlatıyor ve bu düşüncelerin hayattaki karşılıkları gösteriyor. Yeraltı Adamı kendisini sert bir memur olarak tanımlıyor; ancak hemen ardından bunun bir yalan olduğunu itiraf ediyor. Bence bu çelişki, karakterin başkaların gözünde güçlü ve etkileyici görünme isteğinden kaynaklanıyor. Hemen sonra kendisi de inanmayıp yalanlıyor .
Liza ile tanışması bu ruh hâlinin en açık örneklerinden biridir. Liza’ya onun ne kadar aşağılanmış, kimsesiz ve değersiz bir hayat sürdüğünü söylerken aslında kendi iç dünyasını anlatıyor. Kendi acısını başkasının üzerinden dile getiriyor. Ancak sonunda Liza onu terk ediyor. Yeraltı Adamı peşinden koşuyor ama onu yakalayamıyor. Bu sahne, onun insanlarla gerçek bir bağ kurma konusundaki yetersizliğini ve yalnızlığını simgeler.
Yeraltı Adamı’nın evindeki Apollon’a karşı duyduğu nefret de dikkatimi çekti. Apollon’un sessizliği, her söyleneni kabullenişi ve tepkisizliği, anlatıcıyı içten içe öfkelendiriyordu. Aslında bu nefret, Apollon’dan çok anlatıcının kendi çaresizliğine ve etkisizliğine yöneliktir. Sessizlik ve boyun eğiş, onun gözüne batarken, kendi hayatındaki edilgenliği de yüzüne vurur.
Bu kitaptan çıkarılabilecek en önemli sonuç, Yeraltı Adamı’nın yaşadığı bunalımın ve taşıdığı aşağılık duygusunun yalnızca ona özgü olmadığıdır. Umutsuzluk, öfke, kıskançlık ve kendinden nefret etme gibi duygular her insanda bulunur. Ancak bazı insanlar bu duyguları açıkça yaşar ve gösterir; bazıları ise topluma uyum sağlamak için maske takar, sürekli mutlu ve güleç görünür. Dostoyevski, Yeraltından Notlar ile insanın sakladığı bu karanlık yanları cesurca ortaya koyar ve okuru kendi iç dünyasıyla baş başa bırakır.
·
39 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.