Onur değişime kapandığında,
erdem olmaktan çıkar.
Aias, bir kahramanın düşüşü değil;
onurun, aklın önüne geçtiği anda nasıl yıkıcılaştığının trajedisidir.
Sofokles bu oyunda Aias’ı yalnızca güçlü bir savaşçı olarak çizmez.
Onu, değerlerini dünyaya uyarlayamayan bir insan olarak gösterir.
Aias için onur, tartışmaya açık bir ilke değil;
varlığının tek ölçütüdür.
Bu ölçüt sarsıldığında, hayatın geri kalanıyla bağ kopar.
Oyunun merkezindeki delilik, bir zayıflık değildir.
Aksine, aşırı tutarlılığın sonucudur.
Aias, kendine ait bir ahlâk sistemini
değişen koşullara uyarlamayı reddeder.
Bu katılık, onu kahraman yapmışken
aynı zamanda yok eder.
Sofokles’in en çarpıcı hamlesi,
trajediyi eylemden çok sonrasında kurmasıdır.
Asıl gerilim, Aias’ın ne yaptığı değil;
yaptığını fark ettiği andan sonra
nasıl yaşayamayacağıdır.
Bu oyunda toplum da masum değildir.
Topluluk, kahramanı alkışladığı kadar
onu yalnız bırakmayı da bilir.
Aias’ın düşüşü bireysel bir trajedi olduğu kadar
kolektif bir başarısızlıktır.
Aias, intiharı yücelten bir metin değildir.
Ama onurla yaşamayı tek seçenek sayan bir zihnin,
başka çıkış yolu göremediğinde
nasıl körleştiğini gösterir.
Bu körlük, Tanrıların cezasından çok
insanın kendi değerlerini mutlaklaştırmasının bedelidir.
Sofokles’in dili ölçülüdür, serttir, süssüzdür.
Bu sadelik, trajedinin ağırlığını artırır.
Okur, acımaya yönlendirilmez;
anlamaya zorlanır.
·
29 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.