Bu kitap iki metinden oluşuyor. İlki, Kundera’nın 1967’de Çekoslovak Yazarlar Kongresi’nde yaptığı konuşma. Ülkede sansürün görece gevşediği kısa bir dönemde ortaya çıkan bu konuşmayı yalnızca edebî bir tutum olarak değil, entelektüel sorumlulukla gösterilen bir cesaret olarak okudum ben. Sonrasında yaşanan tarihsel kırılma —Prag Baharı’nın bastırılması ve Sovyet müdahalesi— bu metni ve daha da önemlisi o dönem içinde alınan tavrı geriye dönüp bakıldığında daha anlamlı kılıyor; çünkü Kundera’nın sonraki yaşamını belirgin biçimde etkiliyor.
İkinci metin ise 1983’te Le Débat dergisinde yayımlanan “Orta Avrupa’nın Trajedisi” makalesi. Bu metin daha geniş bir entelektüel alana sesleniyor ve kısa sürede Avrupa’da yayılıyor. Kundera burada Orta Avrupa’nın tarihsel ve kültürel konumunu yeniden düşünmeye çağırırken, siyasi sınırların kültürel aidiyeti belirleyemeyeceği fikri etrafında bir çerçeve kuruyor.
Bu iki metnin ortak özünde Kundera’nın meselesi açık: Batı’yı coğrafi bir konum olarak değil, kültürel bir süreklilik ve hafıza alanı olarak düşünmek. Romanın, müziğin, sanatın ve düşüncenin şekillendirdiği bu kültürel mirasın politik güç dengeleriyle yerinden edilmesi, onun “rehin alınmışlık” dediği durumu ifade ediyor. Kundera’nın amacı bu kırılmayı görünür kılmak ve kültürel aidiyetin tarihsel sınırlar kadar kolay değiştirilemeyeceğini hatırlatmak.
Bu nedenle metni yalnızca Orta Avrupa’yı anlatan bir metin olarak değil, kendi kültürel konumumuz üzerine düşünmeye alan açan bir metin olarak okuyabiliriz. Açtığı alanda hissettiklerimin kendi ülkem açısından çok pozitif duygular ürettiğini söyleyemem; ancak uzun zamandır, bir nevi küskünlük diyebileceğim yakınlara bakmama direncimi kırdığını söyleyebilirim. Bu da az şey değil.
·
25 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.