Oruç: Sırları ve Faziletleri (Spoiler Vardır!)Din
İmam-ı Gazâlî bu eserine orucu, imanın dörtte bir rüknünden biri olarak ele alarak başlar ve kitabı üç ana bölümde inceler. Giriş kısmında orucun ayet ve hadislerle dinimizdeki yerine dikkat çeker.
Orucun diğer ibadetlerden en önemli farkı, mükâfatının miktarının belli olmamasıdır. Çünkü oruç yalnızca Allah için tutulur ve karşılığını bizzat Allah verir. Nitekim hadiste şöyle buyrulmuştur:
“Her iyilik on katıyla değerlendirilir, bu yedi yüz katına kadar çıkar. Ancak oruç böyle değildir. Çünkü o yalnızca Benim içindir ve onun mükâfatını Ben vereceğim.” (Buhârî, Müslim)
Gazâlî’ye göre oruç sadece aç ve susuz kalmak değildir. Oruç, şehevî arzuları bastıran ve nefsi dizginleyen bir kalkandır. Bu kalkanı hakkıyla kullanan kimseler, Peygamber Efendimiz’in (sav) müjdesiyle, ahlak ve değer bakımından bazı meleklerin derecesine yükselirler.
Oruç, nefsi zayıflatarak şeytanın etkisini kırar. Böylece kul, Allah’ın dinine yardım etmiş olur ve şu ilahî vaade nail olur:
“Ey iman edenler! Eğer siz Allah’a (dinine) yardım ederseniz, O da size yardım eder ve ayaklarınızı sabit kılar.” (Muhammed, 47/7)
Gazâlî, Ra’d Suresi’ndeki şu ayetin orucun hakikatini çok veciz şekilde açıkladığını belirtir:
“Bir toplum kendilerindeki özellikleri değiştirmedikçe Allah da onlara verdiği nimeti değiştirmez.” (Ra’d, 13/11)
İnsanın değişimi, şehevî arzuların esaretinden kurtulmasıyla mümkündür. Çünkü bu alan, şeytanın en rahat cirit attığı yerdir. Şeytanın etkisi sürdükçe, kul Allah’ın celâl ve azametini gereği gibi idrak edemez ve O’na yakınlığa erişemez. Nitekim Resûlullah (sav) şöyle buyurur:
“Eğer şeytanlar Âdemoğlunun kalplerinde dolaşmasalardı, göklerin melekût âlemini seyrederlerdi.”
Gazâlî, “Salihlerin Orucu” başlığı altında, orucun gerçek faziletine nasıl ulaşılacağını maddeler hâlinde açıklar:
1. Gözleri haramdan korumak:
Haram bakış, şeytanın zehirli oklarından biridir. Kim Allah korkusuyla bu bakışı terk ederse, Allah ona kalbin derinliklerinde hissedilen bir iman lezzeti verir.
2. Dili korumak:
Gıybet, yalan ve dedikodu orucun ruhunu bozar. Resûlullah’ın (sav) iki kadınla ilgili verdiği örnek, gıybetin orucu nasıl zedelediğini çarpıcı biçimde ortaya koyar.
3. Kulakları haramdan uzak tutmak:
Gıybeti dinlemek de gıybet etmek kadar günahtır. Dinleyen ve yapan bu günaha ortaktır.
4. Tüm organları günahtan korumak:
Haram, dini zehirleyen bir unsurdur. Oruç, sadece haramdan değil, helali de ölçülü tüketmeyi öğretir. İftarda mideyi tıka basa doldurmak, orucun hikmetine aykırıdır. Nitekim hadiste şöyle buyrulur:
“Nice oruç tutanlar vardır ki, orucundan geriye sadece açlık ve susuzluk kalır.” (Nesâî, İbn Mâce)
5. İftarda ölçülü olmak:
Helal bile olsa mideyi aşırı doldurmak nefsi güçlendirir; nefis güçlendikçe şeytana kapı açılır. Nefsi zayıflatmanın yollarından biri de oruçlu iken gündüz uykusunu azaltmaktır. Böylece kalp daha berrak ve temiz hâle gelir.
6. Kalbi korku ile umut arasında tutmak:
Gazâlî’ye göre Ramazan, kullar için açılmış gizli bir yarış alanıdır. Kimileri bu yarışı kazanır, kimileri ise hüsrana uğrar. Amellerinin kabul edildiğini hisseden kimse gaflete dalmaz; reddedilme korkusu taşıyan kimsenin de gülmeye mecali kalmaz.
Sonuç olarak:
İmam-ı Gazâlî, orucun asıl amacının Allah’ın ahlakıyla ahlaklanmak olduğunu vurgular. Oruç, sadece bedeni değil, kalbi ve ruhu da terbiye eden ilahî bir eğitimdir.
·
57 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.