Toprak olacağız,Ama bari
Gülerek eksilelim.”
Hayyam’ın Terâneleri, Sâdık Hidâyet’in Ömer Hayyam’a yaklaşımı öyle “rubai çevirisi” gibi duran ama aslında insanın içine doğru açılan bir kitap.
Sâdık Hidâyet, Hayyam’ı yalnızca anlatmıyor, onu kendi iç yalnızlığının içine çekiyor. Sayfalar ilerledikçe rubailer bir edebî metin olmaktan çıkıyor; insanın hayatla, ölümle, Tanrı’yla ve anlamsızlıkla yaptığı sessiz bir hesaplaşmaya dönüşüyor.
Hidâyet, Hayyam’ı anlatırken aslında kendini de anlatıyor gibi.
İki adam var sayfalarda:
Biri 11. yüzyıldan, biri 20. yüzyıldan…
Ama ikisinin de derdi aynı:
Hayatın anlamı değil, hayatın anlamsızlığı.
Hayyam’ı, klasik bir şair gibi değil, gece yarısı insanın içine çöken o ağır soruların sesi gibi gördüm. Hidâyet’in kalemi, Hayyam’ı romantikleştirmiyor. Tam tersine, onun sertliğini, alayını ve varoluş karşısındaki çıplak dürüstlüğünü öne çıkarıyor.
Kitabın havasında tuhaf bir serinlik var. Ne tam bir umut, ne tam bir umutsuzluk.
Daha çok şu duygu: “İnsan yaşıyor ama neden yaşadığını tam bilmiyor.”
Hidâyet’in Hayyam’a bakışı, bir edebiyat incelemesinden çok bir kader ortaklığı gibi.
Hayyam, “hayatı boş ver” demiyor. Daha çok, “hayatın boşluğu karşısında kendine yalan söyleme” diyor.
Hidâyet’in en güçlü yaptığı şey de bu zaten—Hayyam’ı bir tasavvuf şairi gibi değil, varoluşun karanlığında uyanık kalmış bir adam gibi göstermesi.
Hidâyet’in kaleminde Hayyam, ne bir derviş ne bir ahlak hocası.
O, varoluşun ortasında oturmuş, elinde kadehle şunu söylüyor:
“Bu kadar ciddiyet niye?
Sonunda hepimiz aynı toprağın misafiriyiz.”
Kitabın en garip yanı şu:
İnsanı karamsar yapmıyor, ama neşelendirmiyor da.
Sadece insanın içindeki o sahte tesellileri söküp alıyor.
Hayyam’ın şarabı keyif değil, unutma değil…
Bir tür meydan okuma.
“Tanrı varsa da yoksa da
Ben yine bu kısa ömrü kendimce yaşarım.”
Hayyam’ı anlamaktan çok, Hayyam’la aynı soruların içine düşmek isteyenlere keyifli okumalar diliyorum.
·
37 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.