Mario Vargas Llosa’dan gerçek ile kurguyu mükemmel bir şekilde sentezleyerek yazılan bir baş yapıt daha. Roman, 1954 Guatemala darbesini, öncesini ve sonrasını merkeze alarak Latin Amerika’nın Soğuk Savaş trajedisini ustalıkla işliyor. Tarihi gerçeklerle kurguyu harmanlayan eser, bireysel dramlar üzerinden büyük siyasi oyunları anlatıyor. Ama her zamanki LLOSA ustalığıyla düz bir çizgide gitmeyen, geriye dönüşlerle ve ileriye gidişlerle anlatılan, LLOSA’ya özgü aynı paragrafta iki farklı zamanda geçen olayı aynı kişilerin ağzından aktardığı muazzam bir eser.
Romanın konusuna gelecek olursak:
1944’te başlayan “On Yıllık Bahar” devrimi, Arévalo ve Árbenz yönetiminde sosyal reformlarla umut yarattı. Árbenz’in 1952 Toprak Reformu (Decree 900), kullanılmayan büyük arazileri topraksız köylülere dağıttı ve ülkeyi modernleştirdi. Ancak 1954 CIA destekli darbeyle Castillo Armas iktidara geldi; reformlar iptal edildi, muhalifler ezildi. Onun 1957 suikastından sonra Guatemala, uzun askeri diktatörlükler ve iç savaşa (1960-1996, ~200.000 ölüm) sürüklendi.
Operation PBSUCCESS kapsamında CIA, Árbenz’i “komünist tehdit” diye göstererek psikolojik savaş, propaganda ve Castillo Armas’ın küçük isyancı grubunu destekledi. Darbe kan dökmeden başarıldı ama sonrasında binlerce insan tutuklandı, işkence gördü veya öldürüldü. Vargas Llosa, yalan ve propagandanın gerçekliği nasıl şekillendirdiğini vurgular.
Tüm bunların tetikleyicisi ve kurgusu da, Guatemala’da devasa arazilere sahip olan ABD merkezli United Fruit şirketiydi. Toprak Reformuyla Guatemala’da vergiye tabi tutuldu, elde ettiği müthiş kar ve ayrıcalıklar törpülendi. Bunun üzerine büyük başarıyla yürüttükleri lobi faaliyetleri ile (Dulles kardeşler bağlantıları) darbeyi tetiklediler. Bu aynı zamanda yabancı sermayenin devletleri nasıl yönlendirdiğini gösteren benzersiz örneklerden biridir.
Roman, hızlı tempolu anlatımı ve çoklu bakış açılarıyla oldukça sürükleyici. Vargas Llosa, ABD müdahalesinin Latin Amerika’da demokrasiyi geciktirdiğini, binlerce cana mal olduğunu vurgular. Propaganda, güç ve yalanın gerçekliği nasıl yok ettiğini sorgulayan evrensel bir uyarıdır: Gerçek, en güçlü yalana mı yenilir?
·
25 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.