Bakmak ve Görmemek Arasında.
open.spotify.com/track/5E9uFJpDR...
Hangi yaşta okuduğunuza bağlı olarak hissedeceğiniz duyguların değişeceği bu kitaba haddim olmayarak bir inceleme yazarken ilk sözüm, Orhan Pamuk’un eseri hakkındaki son sözleri olan; “Aşkı yüksek bir yere koyup, sevilen şarkılarda yapıldığı gibi, ‘Aman ne güzel bir duygu!’ demek istemiyordum. Bu duyguyu -tıpkı bir trafik kazası gibi- hayatta başımıza gelen ve çoğu zaman bize istemediğimiz kadar acı veren bir şey olarak anlatmak istiyordum. Masumiyet Müzesi her şeyden önce aşk hakkında bir düşünmektir.” olacaktır.
Bu söz, romanı bitirdiğimde zihnimde kalan en güçlü cümleyle örtüşüyor: Bu kitap bir aşk hikâyesi anlatmıyor, aşkın insanın içinde nasıl şekil değiştirdiğini, nasıl büyüyüp yer yer çürüdüğünü gösteriyor. Kemal’in Füsun’a duyduğu duygu ilk bakışta yoğun, gerçek bir aşk gibi görünse de, satırlar ilerledikçe bunun yalnızca iki insan arasındaki bir bağ olmadığını fark ediyoruz. Bu, aynı zamanda bir sahip olma arzusu, kaybı kabullenememe hâli ve geçmişi nesnelerle dondurma çabasıdır.
Kemal’in anlatıcı olması, bizi uzun süre onun duygularına ortak eder. Onun acısını görür, bekleyişini hissederiz. Fakat bir noktada şu soru kaçınılmaz hâle gelir: Bu gerçekten aşk mıdır, yoksa aşkın kılığına girmiş bir takıntı mı? Çünkü birini sevmekle, onu kendi zihninizde idealize edip hayatınızın merkezine yerleştirmek arasında çok ince ama hayati bir fark vardır. Kemal’in müzesi tam da bu farkın somutlaşmış hâlidir; sevilen kadından çok, sevilen fikrin sergilendiği bir mekân gibi durur.
Füsun ise roman boyunca çoğu zaman Kemal’in bakışının içinden görülüyor. Onun gençliği, kırılganlığı ve hayatını sürdürme çabası, Kemal’in büyük anlatısının gölgesinde kalıyor. Bu da okur olarak beni en çok düşündüren noktalardan biri oldu: Bir aşk hikâyesini dinlerken aslında kimin hikâyesini dinliyoruz? Bütün hikâyeyi Füsun’un ağzından da okuyabilmeyi nasıl arzuladım bilseniz!
Masumiyet Müzesi’ni yıllar sonra yeniden okuduğumda, bende bıraktığı hissin romantik bir coşku değil, ağır bir farkındalık olduğunu görüyorum. Aşkın yüceltilmiş bir masal değil; insanın en zayıf, en kontrolsüz ve en kırılgan hâli olabileceğini gösteren bir roman bu. Belki de bu yüzden her yaşta başka bir yerimize dokunuyor. Lisede arka sırada koca bir melankolinin içine gömülmüş o küçük kız hâlâ içerilerde bir yerlerde olsa da, artık büyümüş, olgunlaşmış, pek çok ateşin içinde yürümeyi öğrenmiş bir kadın olarak okumak çok daha başkaydı.
Ama belki de Masumiyet Müzesi’ni asıl güçlü kılan şey, aşkı romantik bir kurtuluş hikâyesi olarak değil, insanın içinden çıkmakta zorlandığı bir hâl olarak anlatmasıdır. Okurken sık sık şunu düşündüm: Aşk bazen birine duyulan saf bir yakınlıktan çok, vazgeçememe hâline dönüşebilir. İnsan yalnızca sevdiği kişiye değil, o kişiyle kurduğu hayale, kendi zihninde yarattığı hikâyeye bağlanabiliyor.
Kemal’in Füsun’a duyduğu şey belki de buydu. Çünkü onun duygusunda sevmenin yanında sahip olma isteği, geçmişi dondurma arzusu ve kaybı kabul edememe hâli ağır basıyordu. Füsun’a sürekli bakıyor ama onu gerçekten görüyor muydu? Yoksa gördüğü şey, kendi hatıralarının ve arzularının yansıması mıydı? Roman boyunca beni en çok düşündüren sorulardan biri bu oldu.
Aşkın ızdırabı çoğu zaman sevmenin kendisinden değil, bırakamamaktan doğuyor gibi. Vazgeçmek, unutmak anlamına gelmediği hâlde insanın içindeki direnç buna karşı koyuyor. Bu yüzden Kemal’in hikâyesini okurken bir yandan mesafe koymak isterken, bir yandan da onun insani kırılganlığıyla yüzleştiğimi fark ettim. Kemal’i fazlasıyla tanıyor ve ne yazık ki onu fazlasıyla anlıyorum. İşte bu romanın etkisi de burada saklı: Okuru yalnızca bir aşk hikâyesinin tanığı yapmıyor, aynı zamanda kendi duygularını sorgulamaya davet ediyor.
Masumiyet Müzesi bende romantik bir tatlılık değil, hafif bir sızı bıraktı. Çünkü bazı hikâyeler mutlu sonlarıyla değil, insanın içinde açtığı sorularla kalıcı olur.
Zaten kitabımızda da ne diyor, “Sonu mutlu biten bütün aşk hikâyeleri, birkaç cümleden fazlasını hak etmez!”
Esenlikler dilerim.
·
29 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Nurgül
Gönderi Sahibi
Ayrıca diziyi de çok beğendiğimi, özellikle müziklerini çok başarılı bulduğumu da eklemek isterim. Çok başarılı, çok harika bir iş olmuş.