Annemin Uyurgezer Geceleri / Ayfer Tunç
Ayfer Tunç bu romanda kader fikrini tartışmaya açıyor. Üç kuşak boyunca tekrar eden babasızlık, yalnız annelik ve eksik erkek figürü ilk bakışta “kadersel bir döngü” izlenimi yaratıyor. Ancak metin dikkatle okunduğunda bunun metafizik bir yazgıdan çok, kuşaklar arası aktarılan bir duygusal miras olduğu görülüyor.
Romanın asıl meselesi seçimler değil; seçimleri mümkün kılan bilinçdışı zemindir. Anneler kızlarını bilinçli olarak aynı sona sürüklemezler. Fakat aktarılmayan yas, konuşulmayan kırgınlık ve sağaltılmamış güvensizlik, kız çocuklarının duygusal dünyasında görünmez bir rehbere dönüşür. Böylece tekrar eden şey kader değil; sorgulanmamış aktarım olur.
Tunç’un “uyurgezerlik” metaforu da burada anlam kazanır. Karakterler hayatlarında bilinçli adımlar attıklarını sanırken, aslında geçmişin karanlık koridorlarında dolaşmaktadır. Uyanış ancak döngünün fark edilmesiyle mümkündür; fakat romanda bu uyanışın kesinliğinden söz etmek zordur.
Bu noktada Eyşan karakteri ayrı bir yerde durur. Onun güçlü ve sarsılmaz görünen varlığı, hayranlık uyandırdığı kadar mesafe de yaratır; Eyşan, kırılganlığını disiplinle örten bir kadın figürüdür. Şehnaz’ın Eyşan’la –belki de onun temsil ettiği kadınlık biçimiyle– kendi içinde sürdürdüğü kavga ise romanın görünmez çatlaklarından biridir; hayranlık ile öfke, özdeşleşme ile reddediş arasında gidip gelen bu gerilim, kuşaklar arası aktarımın yalnızca anneler üzerinden değil, kadınlar arası aynalanma üzerinden de kurulduğunu düşündürür.
Metnin en huzursuz edici boşluklarından biri ise pırlanta küpe metaforudur. Anne ve kızın tek tek taktığı küpe, yalnızca estetik bir ayrıntı değildir; arzu, benzerlik ve belki de görünmez bir rekabet imgesidir. İsmi anılmayan E. ile Şeymaz’ın annesi arasında gerçekten bir şey yaşanıp yaşanmadığı açık bırakılır. Bu bilinçli muğlaklık, okuru etik bir belirsizlik alanında tutar. Somut bir ihanet kanıtlanmaz; fakat ihtimalin kendisi bile yeterince sarsıcıdır.
Belki de romanın asıl gerilimi tam da buradadır:
Tekrar eden şey bir kader midir, yoksa anneden kıza geçen, adı konmamış bir duygusal kalıp mı?
Ve bazı ilişkiler gerçekten yaşandığı için mi ağırdır, yoksa sadece ihtimal olarak kaldığı için mi?
Tunç, kesin cevaplar vermek yerine boşluklar bırakır. Okur o boşluklarda dolaşırken kendi aile hafızasıyla karşılaşır. Roman bittikten sonra geriye şu soru kalır:
Uyanmak mümkün mü, yoksa biz de kendi hayatlarımızda uyurgezer miyiz? 
Ayfer Tunç 
Annemin Uyurgezer Geceleri
Ayfer Tunç Annemin Uyurgezer Geceleri15 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.