Yavaşla, sabırsız, nicelik yanlısı, sığ, kontrolcü ve agresif “hızlı” olana karşı; nitelik yanlısı, derin, sakin, sezgisel ve özenli olanın tarafını tutma çağrısıdır. Kemal Sayar’a göre yavaşlık pasiflik değil, bilinçli bir tercihtir. Gıdanın şükrünü eda etmek, hayatın her ânını kıymetlendirmek ve insana güzel bir nazarla bakabilmek ancak yavaşlayarak mümkündür. Modern dünya bizden sürekli hız talep ederken, yazar insanın hızlandıkça kendinden uzaklaştığını, yavaşladıkça ise hakiki anlamla buluştuğunu savunur.
Kitapta modern çağın hız kültürü eleştirilir. Zihinsel zaman hızlanırken duygular kendi yavaş ritminde ilerler. Zihnin zamanı ile duyguların zamanı arasındaki yarık büyüdükçe; işlenmemiş duygular kaygı nöbetleri, iç huzursuzluklar ve tükenmişlik olarak geri döner. İnsan bu endişeden kaçmak için daha da hızlanır; fakat hızlandıkça insanlığını kuran duygularından daha uzağa düşer. Yıllar sonra geriye dönüp baktığında ise “yapmak uğruna olmayı feda ettiği” kocaman bir boşlukla karşılaşır. Bu durum, varoluşsal bir suçluluk hissini beraberinde getirir.
Sayar, anda kalmanın ne demek olduğunu anlatırken özellikle çocuklar üzerinden güçlü bir eleştiri getirir. Saldırganlık içeren video oyunları ve televizyon içeriklerinin çocukların zihinsel ve duygusal gelişimini olumsuz etkilediğini belirtir. Sürekli uyarılan fakat dünyaya etkin biçimde katılamayan çocukların ritmi, gerçek hayatın sohbetinden ve ilişkilerinden koparak video oyunlarının ritmine ayarlanır. Oysa çocuk, layıkıyla sevilmişse bıçağın kanatabileceğini ve kötü sözün incitebileceğini öğrenir.
İnternet ve cep telefonları kişisel zaman kavramımızı buharlaştırır; özel alanlarımız daralır. Çok sayıda ama sığ ilişkiler kurar, derinliği kaybederiz. Oysa birbirimizle uzun uzun, telaşsız konuşmamız gerekir; zamanı içimize çekerek, onun genişliğini doyasıya tadarak.
Yazar, insanın zamanın sınırlarını aşan bir varlık olduğunu vurgular. Geçmişin seslerini ve geleceğin imgelerini bugüne taşıyabilen insan, yekpare geniş bir anın içinde yaşar.
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın dediği gibi;
“Ne içindeyim zamanın
Ne de büsbütün dışında…”
Zaman bölündükçe şimdiyi yaşama şansımız azalır. Hayat çözülmesi gereken bir problem değil; tecrübe edilmesi gereken bir hakikattir.
Kitapta acı ve ıstırap bir öğretmen olarak ele alınır. Kadere karşı sigortalanamayız. Bir ağrıyı bedenimizde gezdirerek, bir hüznü sabırla taşıyarak olgunlaşırız. Tahammül ve direnç insanın erdemleridir. Arzu ve dürtülerimizin esareti altına girdiğimizde, onlara direnmenin ne demek olduğunu unuturuz. Oysa rüzgârın kuvveti ancak ona karşı yürüdüğümüzde hissedilir.
Kitaptaki “Kırılgan Kızlar Kulübü” bölümü, kırılganlığın nasıl bir savunma zırhına dönüştüğünü anlatır. Dünyayı tehditkâr bir yer olarak öğrenen çocuk ruhu, mesafe ve kayıtsızlıkla kendini korur. Acıyla teselli bulan, dünyanın tekinsizliğini doğrulayan deneyimlerle büyüyen bu ruh hâli, insanı nihilizmin serin kuyusuna yaklaştırır. Sevgiyle kuşatılmamış kırılganlık, hayattan geri çekilme biçimine dönüşür. Kitapta en sevdiğim bölüm “Kırılgan Kızlar Kulübü” oldu.
Sayar’ın çözüm önerisi sadeleşmedir. Kanaat edebilen, ele geçirmeyi reddeden, kendini sınırlandırabilen insanlar bir adım öndedir. Onlar, nadide sarı laleler gibi dünyayı sessizce güzelleştirir.
Sevmek için zaman gerekir. Bilmek için zamana ihtiyaç vardır. Güzellik ancak zaman ayrıldığında fark edilir. İnsan zamanla olgunlaşır.
Ve kitap, güçlü ama yalın bir çağrıyla biter:
“Lütfen yavaş gidiniz.”
·
76 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.