Tanıdık Bir Yabancı: Holden Caulfield-Jerome_David_Salinger608.jpg)
Çavdar Tarlasında Çocuklar benim için bir olay romanı değil, bir karakter takibi oldu. Bu kitapta New York’u değil, Holden’ın zihnini dolaşıyorsunuz. Onun öfkesiyle, kırılganlığıyla, yargılarıyla baş başa kalıyorsunuz. Okurken şunu fark ettim: Hepimizde biraz Holden var. Hayattan bunaldığımız, her şeyi sahte bulduğumuz, en küçük şeyin bile ağır geldiği anlar… O yabancılaşma hissi tanıdık. Bu yüzden başta onunla kolayca bağ kurdum.
Fakat roman ilerledikçe başka bir şey daha görünür oluyor. Holden’ın haklı olduğu yerler kadar rahatsız edici tarafları da var. Sürekli yargılayan, insanları küçümseyen, kendi ölçüsüne uymayan her şeyi “yanlış” ilan eden biri. Hassasiyeti güçlü ama tahammülü zayıf. Holden’ın zihni, insan zihninin en tanıdık numarasını yapıyor: Bedeni burada, zihni başka bir yerde. Sürekli bir zihinsel dolaşma hâlinde. İçinde bulunduğu ana tam yerleşemeyen, bulunduğu ortamla senkron tutturamayan bir bilinç. Konuşurken başka bir şeyi düşünüyor, birinin yüzüne bakarken zihninde başka bir sahne oynuyor. Bulunduğu yerlerde çabuk sıkılıyor çünkü bulunduğu yere ait hissetmiyor. İç dünyasıyla dış dünya arasında sürekli bir frekans kayması var. Bu yüzden gerçekliğe temas ettiği her noktada kopuyor. İnsanlar ona yapay geliyor, ortamlar anlamsız geliyor, ilişkiler yorucu geliyor. Aslında kopmak istediği şey çoğu zaman mekân değil; o mekânın temsil ettiği yetişkin düzeni.
Holden’ın kaçışı fiziksel değil, zihinsel. Hayalinde hep başka bir ihtimal, başka bir sahne var. Bu da onu sürekli bir eşikte tutuyor: Ne tam burada ne tam orada. Yabancılaşma dediğimiz şey tam olarak bu. Dünyayla aynı frekansta olamamak, ama kendi frekansının da huzur vermemesi.
Holden bu yüzden sadece bir ergen karakter değil; insan zihninin huzursuz tarafının görünür hâli. Bağ kurmak isteyen ama bağ kurduğu anda geri çekilen, ait olmak isteyen ama ait olma ihtimali belirdiğinde rahatsız olan bir bilinç. Onu hem tanıdık hem yorucu yapan şey tam da bu.
Bir noktadan sonra şunu düşündüm: Bir arkadaşım ile Holden’ın arasında istemsiz bağ kurdum ve ona hissettiğim duygular birbirlerinde vücut buldu; İyisin, hoşsun Holden; seni anlıyorum ama seninle çok sık görüşmemekte fayda var. Bu düşünce, romanın bende yarattığı en ilginç kırılmaydı.
"Tipik Holden soruları can sıkar... Holden ile konuşmak zor, en azından bunu farkında..."
Kitap, okuru önce karaktere yaklaştırıyor, sonra mesafe koyduruyor. Ne tamamen haklı ne tamamen haksız bir karakterle baş başa bırakıyor. Bu gri alan, romanın asıl gücü. Holden bir kahraman değil; bir geçiş hali. Kırılganlığın, idealizmin ve olgunlaşma sancısının ete kemiğe bürünmüş hâli. Onu hem anlayıp hem sınır koyabilmek, romanın sunduğu en dürüst okuma deneyimi oldu benim için.-Jerome_David_Salinger608.jpg)
Çavdar Tarlasında Çocuklar benim için bir olay romanı değil, bir karakter takibi oldu. Bu kitapta New York’u değil, Holden’ın zihnini dolaşıyorsunuz. Onun öfkesiyle, kırılganlığıyla, yargılarıyla baş başa kalıyorsunuz. Okurken şunu fark ettim: Hepimizde biraz Holden var. Hayattan bunaldığımız, her şeyi sahte bulduğumuz, en küçük şeyin bile ağır geldiği anlar… O yabancılaşma hissi tanıdık. Bu yüzden başta onunla kolayca bağ kurdum.
Fakat roman ilerledikçe başka bir şey daha görünür oluyor. Holden’ın haklı olduğu yerler kadar rahatsız edici tarafları da var. Sürekli yargılayan, insanları küçümseyen, kendi ölçüsüne uymayan her şeyi “yanlış” ilan eden biri. Hassasiyeti güçlü ama tahammülü zayıf. Holden’ın zihni, insan zihninin en tanıdık numarasını yapıyor: Bedeni burada, zihni başka bir yerde. Sürekli bir zihinsel dolaşma hâlinde. İçinde bulunduğu ana tam yerleşemeyen, bulunduğu ortamla senkron tutturamayan bir bilinç. Konuşurken başka bir şeyi düşünüyor, birinin yüzüne bakarken zihninde başka bir sahne oynuyor. Bulunduğu yerlerde çabuk sıkılıyor çünkü bulunduğu yere ait hissetmiyor. İç dünyasıyla dış dünya arasında sürekli bir frekans kayması var. Bu yüzden gerçekliğe temas ettiği her noktada kopuyor. İnsanlar ona yapay geliyor, ortamlar anlamsız geliyor, ilişkiler yorucu geliyor. Aslında kopmak istediği şey çoğu zaman mekân değil; o mekânın temsil ettiği yetişkin düzeni.
Holden’ın kaçışı fiziksel değil, zihinsel. Hayalinde hep başka bir ihtimal, başka bir sahne var. Bu da onu sürekli bir eşikte tutuyor: Ne tam burada ne tam orada. Yabancılaşma dediğimiz şey tam olarak bu. Dünyayla aynı frekansta olamamak, ama kendi frekansının da huzur vermemesi.
Holden bu yüzden sadece bir ergen karakter değil; insan zihninin huzursuz tarafının görünür hâli. Bağ kurmak isteyen ama bağ kurduğu anda geri çekilen, ait olmak isteyen ama ait olma ihtimali belirdiğinde rahatsız olan bir bilinç. Onu hem tanıdık hem yorucu yapan şey tam da bu.
Bir noktadan sonra şunu düşündüm: Bir arkadaşım ile Holden’ın arasında istemsiz bağ kurdum ve ona hissettiğim duygular birbirlerinde vücut buldu; İyisin, hoşsun Holden; seni anlıyorum ama seninle çok sık görüşmemekte fayda var. Bu düşünce, romanın bende yarattığı en ilginç kırılmaydı.
"Tipik Holden soruları can sıkar... Holden ile konuşmak zor, en azından bunu farkında..."
Kitap, okuru önce karaktere yaklaştırıyor, sonra mesafe koyduruyor. Ne tamamen haklı ne tamamen haksız bir karakterle baş başa bırakıyor. Bu gri alan, romanın asıl gücü. Holden bir kahraman değil; bir geçiş hali. Kırılganlığın, idealizmin ve olgunlaşma sancısının ete kemiğe bürünmüş hâli. Onu hem anlayıp hem sınır koyabilmek, romanın sunduğu en dürüst okuma deneyimi oldu benim için.·
9 +1'leme
·2.590 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Holden ile bağ kurulması bence kaçınılmazdı zira o insanlığın genellikle pek dillendirilemeyen bir takım rahatsız edici özelliklerini küçümseyerek dile getiriyor.
Evet, katılıyorum. Holden’la bağ kurmak neredeyse kaçınılmaz. Çünkü o, çoğumuzun yüksek sesle söyleyemediği rahatsız edici düşünceleri küçümseyerek ve filtrelemeden dile getiriyor. İçimizde bir Holden var; bunu inkâr etmek zor.
Ama roman ilerledikçe benim için başka bir yere evrildi mesele. Bağ kurmak ayrı, o bilinçle uzun süre kalabilmek ayrı. Holden’ı anladım, hatta yer yer hak verdim; fakat özellikle benim için onunla mesafe koymak da kaçınılmaz oldu. Çünkü haklı olmak, katlanılabilir olmak anlamına gelmiyor.